Op 21 maar 2011 heeft de Eurogroep vergaande afspraken gemaakt over het nieuw op te richten Europese noodfonds, het European Stability MechanismFaciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. (ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013.). Het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. zal medio 2013 van kracht worden en dan de taak van de huidige tijdelijke noodmechanismes, de European Financial Stability Facility (EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld.) en het European Financial Stability Mechanism (EFSM), overnemen. Dit artikel beschrijft de werking en consequenties van deze noodmechanismes.
European Financial Stability Mechanism (EFSM)
Het EFSM is de tijdelijke noodfaciliteit voor Griekenland, met een volume van €60 miljard. Het fonds wordt beheerd door de Europese Commissie en de schuld van het EFSM wordt gebackt door het EU budget.1 Het EFSM is eigenlijk een ad hoc opgericht fonds om samen met het IMF de problemen in Griekenland (die begin mei 2010 begonnen) op te lossen. Het was duidelijk dat alleen het EFSM niet voldoende was om de Europese soevereine crisis het hoofd te bieden. De oprichting van de European Financial Stability Facility (EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld.) werd op 9 mei 2010 afgesproken.
European Financial Stability Facility (EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld.)
De EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. moest een omvattende faciliteit worden, om lidstaten van de Eurzone, die in nood verkeerden, te helpen door deze leningen te verstrekken. Om deze leningen mogelijk te maken, kan de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. zelf obligaties of ander soortige schuldbewijzen uitgeven. De uitgifte van schuldbewijzen van de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. zijn gebackt door garanties door de lidstaten van de Eurozone, in overeenkomst met hun aandeel in het gestorte kapitaal (paid-in capital) van de ECB. De volgende figuur geeft het aandeel van de verschillende lidstaten weer.2
Het probleem met de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. wordt nu meteen duidelijk. Als een land hulp nodig heeft van de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld., zal dit land niet meer garant staan voor de leningen van de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld.. Dus, hoe meer landen steun nodig hebben van de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld., hoe kleiner de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. wordt (of hoe groter de bijdrage van de overige lidstaten moet worden). In bovenstaande figuur kunnen bijvoorbeeld de bijdragen van Griekenland en Ierland al worden doorgestreept.
Een ander probleem is de kredietwaardering. De EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. wil de hoogte kredietwaardering hebben (“AAA”) om zodoende tegen zo laag mogelijke kosten te kunnen lenen. Om deze kredietwaardering te verkrijgen, zijn de volgende maatregelen genomen:3
- Garanties boven de nominale waarde van de lening. Lidstaten garanderen 120% van de uitgifte van EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. schuldbewijzen. Effectief betekent dit dat er een 220% garantie op de lening zit. Want, het land dat de lening verkrijgt moet eerst defaulten (eerste 100%) op haar lening, voordat de overige garanties (120%) getriggerd worden.
- Cash reservesReserves die banken verplicht zijn aan te houden ten op zichte van uitstaande deposito's. Reserves kunnen zijn in de vorm van cash in de kluis van de bank of reserve balansen bij de centrale bank.. Niet de volledige waarde van de lening gaat naar de lener. Service kosten ter waarde van 50 basispunten van de nominale waarde van de lening, en een marginOm de risico's te beperken eist de beurs dat er voldoende onderpand aanwezig is om eventuele verliezen te kunnen financieren. Dit noemt men de margin die men aan moet houden worden vooraf afgetrokken van het uit te lenen bedrag. Dit dient als een cashbuffer. De marginOm de risico's te beperken eist de beurs dat er voldoende onderpand aanwezig is om eventuele verliezen te kunnen financieren. Dit noemt men de margin die men aan moet houden is niet in steen gebeiteld (er zijn op dit moment discussies over de hoogte van de rente op de leningen), maar de leidraad is dat de marginOm de risico's te beperken eist de beurs dat er voldoende onderpand aanwezig is om eventuele verliezen te kunnen financieren. Dit noemt men de margin die men aan moet houden 300 bps (basispunten) boven 3-maandelijkse Euribor is voor leningen met een looptijd tot 3 jaar, en 300 bps + 100 bps voor elk jaar langer dan 3 jaar.2
- Een leningspecifieke cashbuffer. Om de kredietwaardigheid verder te verhogen zal er een leningspecifieke buffer worden aangelegd, dusdanig berekend dat de nominale waarde van de lening, plus alle rentebetalingen, worden gebackt door entiteiten met een AAA-waardering of cash.
Ter voorbeeld: De EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. geeft een 3 jarige lening uit ter waarde van €10 miljard om bijvoorbeeld Ierland te ondersteunen. De cash reserve, die Ierland betaalt en van de €10 miljard moet worden afgetrokken, bedraagt dan ongeveer (afhankelijk van specifieke marginOm de risico's te beperken eist de beurs dat er voldoende onderpand aanwezig is om eventuele verliezen te kunnen financieren. Dit noemt men de margin die men aan moet houden) 3*300 bps + 50 bps = 950 bps, ofwel zo’n €0.95 miljard. In het geval van Ierland, verzekeren landen met een AAA-waardering zo’n 73% van de uitgifte (berekend door de som van het percentage van AAA-landen te vermenigvuldigen met 1.2). De volgende tabel van Morgan Stanley is handig.4
.jpg)
Dus, 73% van de €10 miljard en de toekomstige rentebetalingen is gegarandeerd door AAA-landen (en niet-AAA-landen staan garant voor 47%). De leningspecifieke buffer wordt dan €10 miljard - €7.3 miljard - €0.9 miljard = €1.8 miljard. Het resultaat is dat Ierland zo’n €7.3 miljard van de originele lening van €10 miljard krijgt.
Het is moeilijk te bepalen wat de exacte effectieve uitleencapaciteit van de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. is (doordat de leningspecifieke buffer per land verschilt), maar schatting is dat dit rond de €250 miljard ligt.5 Volgens huidige afspraken zal de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. zo worden aangepast, dat een effectieve uitleencapaciteit van rond de €440 miljard wordt bereikt. De meest waarschijnlijke manier is door een uitbreiding van garanties, maar een definitieve overeenkomst is uitgesteld tot juni 2011; na de Duitste statenverkiezingen en de Finse verkiezingen (je vraagt je af waarom).6
Een laatste punt is dat de leningen die de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. aan het probleemland verstrekt dezelfde status hebben als andere leningen. Dus geen preferente status, zoals IMF leningen. Dit is een zeer belangrijk verschil met het nieuwe European Stability MechanismFaciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. (ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013.).
UPDATE (07/12/2011): Er is weer veel veranderd sinds de laatste keer dat ik aan dit artikel heb gewerkt. Zie de volgende links (en de updates onderaan de pagina):
Samenvatting van het EFSM, EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. en ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. door de ECB (goed overzicht van alle feiten):
http://www.ecb.int/pub/pdf/other/art2_mb201107en_pp71-84en.pdf
Meer informatie over het EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. en haar nieuwe bevoegdheden:
http://www.efsfEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld..europa.eu/attachments/faq_en.pdf
http://www.efsfEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld..europa.eu/attachments/efsf_guideline_on_primary_market_purchases.pdf
http://www.efsfEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld..europa.eu/attachments/efsf_guideline_on_interventions_in_the_secondary_market.pdf
http://www.efsfEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld..europa.eu/attachments/efsf_guideline_on_precautionary_programmes.pdf
http://www.efsfEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld..europa.eu/attachments/efsf_guideline_on_recapitalisation_of_financial_institutions.pdf
http://ec.europa.eu/economy_finance/eu_borrower/index_en.htm
European Stability MechanismFaciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. (ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013.)
De problemen van de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. zijn ook door de Europese ministers onderkend. Ook is er behoefte aan een permanent noodfonds, in plaats van een tijdelijke faciliteit. Vandaar de oprichting van het European Stability MechanismFaciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. (ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013.).
Het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. moet de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. medio 2013 vervangen. De structuur van het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. wordt ook fundamenteel anders dan die van de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld.. Zoals gezegd, worden leningen van de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. (over)gegarandeerd door de lidstaten, waardoor het een hoge kredietwaardigheid krijgt. Het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. wordt niet gebackt door overheidsgaranties op leningen. In plaats daarvan krijgt het kapitaal. In feite krijgt het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. daardoor meer de structuur van een bank: het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. heeft haar eigen kapitaal, kan leningen uitgeven, en leningen verstrekken aan lidstaten die in nood verkeren.
De kapitaalverstrekking aan het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. bestaat uit €80 miljard aan gestort kapitaal (paid-in capital) en €620 miljard aan oproepbaar kapitaal (callable capital).7 De helft van het gestorte kapitaal moet worden voldaan in 2013, de overige helft wordt gelijk verdeeld over de daaropvolgende 3 jaar. Boetes die worden opgelegd onder het Stability and Growth Pact en de Macroeconomic Imbalances procedures, zullen ook worden toegevoegd als gestort kapitaal voor het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013..
De kapitaalinbreng gaat op basis van de ECB-sleutel, met lichte aanpassingen. De verdeling ziet er als volgt uit:8
Deze kapitaalinbreng leidt tot een effectieve leencapaciteit van zo’n €500 miljard (de overcapaciteit aan kapitaal is nodig om de AAA-status te houden). Ook mag de totale leencapaciteit van de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. en het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. €500 miljard niet overschrijden. De rente die landen in nood voor de financiële steun van het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. betalen, bestaat uit de financieringskosten van het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. (dus de rente die het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. betaalt op de door haar uitgegeven leningen) plus 200 basispunten (2%) voor leningen met een looptijd tot 3 jaar, en een additionele 100 basispunten voor leningen die langer dan 3 jaar uitstaan. Dit is in lijn met de rentes die het IMF hanteert.
Het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. krijgt door de kapitaalinbreng het karakter van een internationale instantie. Zodoende zal Eurostat de schuld van het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. (in een voorlopige beoordeling) dan ook niet toerekenen aan de lidstaten.7
Naast het verschil in structuur van het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. en de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld., is een zeer belangrijk verschil de status van de leningen. EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. leningen hebben geen preferente status; de leningen hebben geen senioriteit over normale obligaties. Leningen verstrekt door het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013., zullen wel in senioriteit boven gewone obligaties staan. Alleen IMF leningen hebben een hogere status dan ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. leningen.
Dit heeft belangrijke consequenties. Want, doel van het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. is om private investeerders mee te laten delen in de verliezen. Uit de Term Sheet on the ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013.:8
If, on the basis of a sustainability analysis, it is concluded that a macro-economic programme cannot realistically restore the public debt to a sustainable path, the beneficiary Member State will be required to engage in active negotiations in good faith with its creditors to secure their direct involvement in restoring debt sustainability. The granting of the financial assistance will be contingent on the Member State having a credible plan and demonstrating sufficient commitment to ensure adequate and proportionate private sector involvement. Progress in the implementation of the plan will be monitored under the programme and will be taken into account in the decision on disbursements. (dik gedrukt is mijn toegevoeging)
Als de ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. leningen niet preferent waren geweest boven normale obligaties, zou een heronderhandeling van de schuld betekenen dat het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. ook verlies zou moeten nemen. Door de senioriteit van ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. leningen kan dit worden voorkomen. Echter, de senioriteit van de ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. leningen roept een nieuwe vraag op.
Er zijn namelijk financiële instrumenten, die private investeerders beschermen tegen dit soort voorvallen; de Credit Default SwapsOvereenkomst tussen twee partijen waarbij het kredietrisico van een derde partij wordt overgedragen. (CDSZie Credit Default Swap.). Credit Default SwapsOvereenkomst tussen twee partijen waarbij het kredietrisico van een derde partij wordt overgedragen. worden getriggerd als er volgens de ISDA, International Swaps and Derivative Association, een zogenaamd credit event optreedt. Op 15 maart 2011 heeft de ISDA bepaald9 dat er door de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. ingrepen in Ierland geen restructuring event heeft plaatsgevonden, en zodoende de CDSZie Credit Default Swap. contracten niet getriggerd worden. Zoals gezegd hadden de EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. leningen geen preferente status, en waren deze leningen juist bedoeld om een credit event te voorkomen. Bij het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. ligt dit anders; leningen van het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. hebben senioriteit en het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. wil, mocht het macro-economische programma van het IMF en ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. niet genoeg helpen, private obligatiehouders laten meebetalen. In theorie zullen in zo’n situatie de Credit Default SwapsOvereenkomst tussen twee partijen waarbij het kredietrisico van een derde partij wordt overgedragen. moeten worden getriggerd.
Maar dat stuit weer op hevig verzet bij de Europese beleidsmakers. Want die zien de Credit Default SwapsOvereenkomst tussen twee partijen waarbij het kredietrisico van een derde partij wordt overgedragen. als een van de instrumenten waarmee speculanten probeerden te profiteren van de neergang van Europese landen. Van CreditSights’ David Watts:10
… EU Politicians’ low opinion of the CDSZie Credit Default Swap. market was underlines only two weeks ago by the European Parliament voting in favour of banning naked CDSZie Credit Default Swap. short selling on sovereigns. This comes after repeated complaints from officials across Europe on the CDSZie Credit Default Swap. markets since the Eurozone crisis began … These views make us wary that EU politicians, if they decide that a Greek debt restructuring is the only option, may try to structure one that does not trigger the CDSZie Credit Default Swap.…
Een interessante situatie, en een om in de gaten te houden.
Een laatste belangrijk punt van het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. is dat het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013., onder strikte voorwaarden, mag ingrijpen in de primaire obligatiemarkt (het direct aankopen van schuld van landen in nood). Het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. mag niet in de secundaire markt ingrijpen, dus een programma zoals het Securities Markets ProgrammeProgramma van de ECB voor het opkopen van obligaties van Europese landen in nood. (SMPZie Securities Markets Programme. Programma van de ECB voor het opkopen van obligaties van Europese landen in nood.) van de ECB is onder het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. niet mogelijk.
Ik hoop dat dit artikel inzicht heeft gegeven in de faciliteiten die de Eurozone op dit moment gebruikt om de crisis het hoofd te bieden. Er kleven nog de nodige problemen aan elk van de faciliteiten. Het lijkt er op dat dit wordt vervolgd… (en excuus voor alle afkortingen; ik bedenk ze zelf ook niet)
UPDATE 21/06/2011: Het lijkt erop dat de “preferred creditor status”, dus het feit dat ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. leningen preferent zijn aan andere leningen, toch niet door gaat (volgens de Financial Times11).
UPDATE 12/07/2011: Hier het nieuwste verdrag zoals voorgelegd aan de Eurolanden betreffende het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013.:
https://www.consilium.europa.eu/SuMedia/30054/esmZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013.%20treaty%20en.pdf
UPDATE 17/10/2011: Goed overzicht van het originele en aangepaste EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld.:
http://www.efsfEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld..europa.eu/attachments/201107-efsfEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld.-newsletter-n02.pdf
Klik voor vergroting:
The new EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. will have an effective lending capacity of €440 billion through guarantee commitments from euro area Member States of €780 billion including an over-guarantee of up to 165%. Relying solely on guarantees, a cash reserve and a loan specific cash buffer will no longer be required as credit enhancement.
The amendments to the EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld., based on unanimity, also include the authorisation to use the following instruments linked to appropriate conditionality:
- Intervene in the debt primary and secondary markets. Intervention in the secondary market will be only on the basis of an ECB analysis recognising the existence of exceptional financial market circumstances and risks to financial stability
- act on the basis of a precautionary programme
- finance recapitalisations of financial institutions through loans to governments including in non-programme countries
The technical details regarding the new EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. instruments are currently being finalised and will be announced in due time. EFSFEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld. would use the new tools only upon request of a euro area Member State.
(dikgedrukte stukken toegevoegd om nadruk op te leggen)
UPDATE 06/02/2012: Oprichtingsverdrag van het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013., ondertekend op 02/02/2012. Het ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. treedt in juli 2012 in werking. Zie voor een handige samenvatting van het verdrag hier.
Belangrijk punt:
Like the IMF, the ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. will provide stability support to an ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. Member when its regular access to market financing is impaired or is at risk of being impaired. Reflecting this, Heads of State or Government have stated that the ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. loans will enjoy preferred creditor status in a similar fashion to those of the IMF, while accepting preferred creditor status of the IMF over the ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013.. This status will be effective as of the date of entry into force of this Treaty. In the event of ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. financial assistance in the form of ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. loans following a European financial assistance programme existing at the time of the signature of this Treaty, the ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. will enjoy the same seniority as all other loans and obligations of the beneficiary ESMZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013. Member, with the exception of the IMF loans.
1. http://www.europarl.europa.eu/document/activities/cont/201009/20100908ATT81666/20100908ATT81666EN.pdf
2. http://www.efsfEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld..europa.eu/attachment/faq_en.pdf
3. http://www.efsfEuropean Financial Stability Facility. De EFSF is het Europese reddingsfonds voor lidstaten die problemen hebben met financiering van de staatsschuld..europa.eu/attachments/efsf_framework_agreement_en.pdf
4. http://linkback.morganstanley.com/web/sendlink/webapp/BMServlet?file=nd2qrh0m-3nu7-g000-9c0d-001a64f36000&store=0&user=9fu1vou5usp-3907&__gda__=1411463288_58f82ac6aef51e421aea38317420ab15
5. http://in.finance.yahoo.com/news/Q-A-What-steps-euro-zone-reuters-3400793986.html?x=0
6. https://www-2.danskebank.com/danskeresearch
7. http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2011/03/22/verslag-eurogroep-21-maart-2011.html
8. http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/verslagen/2011/03/22/term-sheet-esmZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013..html
9. http://ftalphaville.ft.com/blog/2011/03/15/515156/isda-says-no-to-irish-credit-event/
10. http://ftalphaville.ft.com/blog/2011/03/23/524026/esmZie European Stability Mechanism. Faciliteit opgericht door landen van de Eurozone, die erop is gericht steun te verlenen aan landen in nood binnen de Eurozone. Start medio 2013.-panic-subordination-restructuring-cdsZie Credit Default Swap.-oh-my/
11. http://www.ft.com/intl/cms/s/0/a2c8cc40-9b69-11e0-bbc6-00144feabdc0.html#axzz1QOP81n2A
25 maart 2011 at 14:05
Hoi Remco,
Een erg inzichtelijk artikel. Ik heb wel een paar vragen: mbt de CDSen heb ik begrepen (we hadden het er pasgeleden over) dat een speculant een CDS kan kopen zonder de onderliggende waarde in bezit te hebben (waarbij de CDS hem beschermt tegen een eventuele default van deze waarde (formuleer ik het zo goed?)). Ook kan de speculant zich oververzekeren. Mijn vraag is: wat zijn de voorargumenten om dit toe te staan (tegenargumenten zijn duidelijk lijkt mij) en wie gaat over deze toestemming en waarom wordt het toegestaan?
Mijn volgende vraag is of je een inschatting kunt geven in welke mate ESM de sovereign dept problems zal kunnen opvangen. Maw verwacht jij dat de effectieve leencapaciteit van 500 mrd euro genoeg zal zijn? Wat als bv Spanje bij het ESM moet aankloppen?
Groet!
25 maart 2011 at 14:25
Ja, het is nu mogelijk "naked" CDS te bezitten; dus zonder het onderpand te bezitten.
Even eerst kort wat de implicatie is van een CDS. Een CDS is dus inderdaad een verzekering tegen default. Nu verkoopt de "verzekeraar" (een marktpartij) deze CDS over het algemeen niet zonder zichzelf te hedgen. Ofwel, de verkoper van de CDS maakt vaak winst door transactiekosten die hij ontvangt, maar wil geen marktrisico lopen. Het risico hedged de verkoper van de CDS door tegelijkertijd met de verkoop van de CDS ook het onderpand (bijv. een Ierse staatsobligatie) te verkopen. De verkoop van het onderpand is een naked short, ofwel een short positie zonder het onderpand in bezit te hebben. Dus, stel er moet een haircut worden genomen op het onderpand (door gedeeltelijke default van een land). Dan moet de CDS worden uitbetaald, maar tegelijkertijd wordt er een evenredige winst gemaakt op de shortpositie. Dus, de "verzekeraar" is gehedged.
De consequentie van de koop van de CDS is dus dat over het algemeen een evenredige shortpositie op de onderliggende waarde ontstaat. Vandaar dat de koop van een CDS de obligatiekoersen onder druk kan zetten (en de rente doet stijgen). Dit is de kritiek van veel Europese leiders.
Het voordeel van de CDS voor bezitters van onderpand is duidelijk: zij kopen een verzekering. Voor kopers zonder onderpand kan de CDS als speculatie middel dienen, maar ook om ander soortige risico's te hedgen in een portfolio. Stel, een investeerder bezit veel Spaanse obligaties. Nu denkt hij dat die niet zo snel zullen defaulten, maar in geval dat Ierland bijv default, de koers van de Spaanse obligaties wel verder onder druk kan komen te staan. In zo'n geval kan de investeerder besluiten de Spaanse obligaties aan te houden en een CDS op Ierse obligaties te kopen. Hij heeft niet een volledige hedge gecreeerd, maar wel het risicoprofiel van zijn portfolio op een slimme manier aangepast. Maar hij bezit nu dus een "naked" CDS op Ierse obligaties.
Kortom, voor portfolio beslissingen is de CDS een handig instrument op risico af te dekken (ook al hedge je niet direct de onderliggende waarde). Maar het kan ook worden gebruikt voor pure speculatie. En daar wrikt de schoen.
25 maart 2011 at 14:39
Regulatie kan worden afgedwongen door de wetgever. Dus bijv. op Europees niveau kunnen regels worden gemaakt dat het verboden is om een naked CDS positie te hebben.
Je andere vragen zijn niet makkelijk te beantwoorden. Het ESM heeft een behoorlijke omvang, genoeg om Griekenland, Portugal, Ierland en evt Belgie de komende jaren te herfinancieren. Of dat lang genoeg is, is de vraag. Ook vind ik de mogelijkheid tot herstructurering van schulden van landen die aankloppen bij het ESM erg positief. Dit kan leiden tot sneller herstel van de betreffende landen. De vraag is of de zware bezuinigingsmaatregelen die gepaard gaan met de steun, de economie niet meer schaden dan goed doen. Ik ben bang voor het eerste, zoals nu te zien is in Ierland en Engeland.
Als Spanje moet aankloppen zijn all bets off. Omdat, als Spanje moet aankloppen, ik vrees dat ook Italie onder druk zal komen. En dat is bijna niet door de overige landen op te vangen, zonder henzelf in gevaar te brengen.
27 september 2011 at 18:03
De Amerikaanse televisiezender CNBC meldde maandagavond dat Europese topambtenaren overwegen een agentschap op te zetten dat zich bezig moet gaan houden met de uitgifte van obligaties en het opkopen van Europese staatsschulden.
Dit voorstel richt men zodanig in, dat er geen steun meer voor nodig is van de afzonderlijke parlementen.
Het nieuwe het permanente noodfonds, ook wel bekend als het Europese Stabiliteits Mechanisme (ESM) is een ondemocratisch gedrocht. Kent u de werkelijke inhoud?
Een ESM ‘gouverneursraad’ neemt voortaan alle beslissingen. Volgens artikel 8 van het ontwerpverdrag zal het startkapitaal van het ESM 700 miljard euro bedragen (Nederland 50 miljard), maar… de ‘Gouvernementsraad’ kan volgens artikel 10 zelfstandig besluiten om dit kapitaal onbeperkt te verhogen.
Nederland heeft geen veto en kan niet verhinderen dat het kapitaal van het ESM wordt verhoogd tot bijvoorbeeld 2000 of 3000 miljard (Nederland 280 of 420 miljard), bedragen die de laatste tijd circuleren in verband met de problemen in Spanje en Italië.
In het ontwerpverdrag staat namelijk dat de gezamenlijke EMS gouverneurs de absolute macht krijgen om het bedrag dat zij beheren naar eigen goeddunken te verhogen, zonder dat de individuele lidstaten dit kunnen weigeren.
Voorts zijn de gouverneurs en het EMS onaantastbaar voor de wet en kunnen zij niet aansprakelijk gesteld worden voor hun daden en de gevolgen hiervan (zo staat in het verdrag) De medewerkers van het ESM moeten strikte geheimhouding beloven.
Het ESM verdrag heeft geen einddatum… Het ESM druist in tegen het verdrag van Maastricht en Lissabon. De gouverneursraad neemt alle besluiten en wordt niet democratisch gecontroleerd door het Nederlandse of Euro parlement.
Het is mij niet gelukt een Nederlandstalige versie van het verdrag op internet te vinden. Hierbij treft u een link naar de Duitstalige versie: http://www.peter-bleser.de/upload/PDF-Listen/E-Mail-Info_Eurostabilisierung/Entwurf_Vertrag_ESM.pdf
Hoe kunnen democratische partijen in Nederland een dergelijk verdrag steunen?
PS: zie ook de korte video op: http://www.nujij.nl/economie/de-absolute-macht-pakken.13870311.lynkx#axzz1YJRuawja
en: http://www.youtube.com/watch?v=6bm2oG9cC1M
28 september 2011 at 10:56
Hoi Robert,
Ik wou het nieuwe voorstel (geruchten) over het ‘geleveragede’ EFSF meenemen in een artikel dat ik deze week zou schrijven, maar door (lichte) ziekte stel ik deze denk ik uit tot volgende week. Dus zal ik je vragen kort via deze reply proberen te beantwoorden.
In het artikel (link onderaan) en de notes (2,3 en 8 ) zijn de ‘term sheets’ te vinden over het EFSF en het ESM. Dit zijn dus de afspraken tot dusver gemaakt betreffende deze faciliteiten. Dit kan natuurlijk in de loop der tijd veranderen; het is een proces dat gaande is.
Hier het oprichtingsverdrag ESM: http://consilium.europa.eu/media/1216793/esm%20treaty%20en.pdf
Zie artikel 8, lid 5:
The liability of each ESM Member shall be limited, in all circumstances, to its portion of the authorised capital stock at its issue price. No ESM Member shall be liable, by reason of its membership, for obligations of the ESM. The obligations of ESM Members to contribute to the authorised capital stock in accordance with this Treaty are not affected if any such ESM Member becomes eligible for, or is receiving, financial assistance from ESM.
En dan artikel 10, lid 1:
The Board of Governors shall review regularly and at least every five years the maximum lending volume and the adequacy of the authorised capital stock of the ESM. It may decide to change the authorised capital stock and amend Article 8 and Annex II accordingly. Such decision shall enter into force after the ESM Members have notified the Depositary of the completion of their applicable national procedures. The new shares shall be allocated to the ESM Members according to the contribution key provided for in Article 11 and in Annex I.
Dit betekent mijns inziens dat geen land gedwongen kan worden meer kapitaal bij te dragen dan op grond van het verdrag initieel is vastgelegd. Wel is het mogelijk dat er unaniem besloten wordt dat bedrag op te hogen; dat moet dan gebeuren via de relevante nationale procedures.
Betreffende de Board of Governors, zie artikel 4 en 5. Er zijn verschillende ‘beslissingsstructuren’: door meerderheid, gekwalificeerde meerderheid (>80%) of unanimiteit.
De Board of Governers zal bestaan uit een afgevaardigde van ieder land; meest waarschijnlijk de minister van Financiën (artikel 5, lid 1). Alle beslissingen worden genomen met gekwalificeerde meerderheid, tenzij anders vermeld in het verdrag. Voor uitzonderingen zie bijv artikel 5 lid 6. Hieronder valt ook het verhogen van het kapitaal. Dus Nederland zou wel degelijk kunnen dwarsliggen als ze meer kapitaal moet bijdragen.
Een ‘geleveraged’ EFSF is echter wellicht iets anders, omdat hiervoor de kapitaalstructuur niet hoeft te worden veranderd. Dus dit zou wellicht zonder unanimiteit/parlementaire goedkeuring kunnen. De exacte details zou ik nog moeten opzoeken.
28 september 2011 at 10:56
Het is inderdaad niet te geloven dat de regering Rutte heeft klunnen instemmen met dit ontwerpverdrag. Het wordt tijd dat de Europerse burgers de guillotine in ere herstellen. Dat lijkt het enige humane wapen tegen ondemocratische politici en bankiers.
28 september 2011 at 20:48
@Pieter
De enige echte remedie is schuldsanering en de banken nationaliseren en gezond maken. Dit is moeilijk te verkopen aan het publiek al vind ik het wel te verkopen als de bonussen worden gestopt, de oude top totaal wordt vervangen en de primaire functie van een bank wordt gehanteerd.
Ik weet nu al dat dit een fabeltje is wat ik hierboven opschrijf, omdat politici liever de komende jaren uitzingen dat de harde noten kraken.
Een wijs iemand zei ooit dat politici altijd de meest populaire jongens van de klas waren.
Die wijze man zit nu lekker in Singapore en heet Jim Rogers.
28 september 2011 at 22:44
“Die wijze man zit nu lekker in Singapore en heet Jim Rogers.”
Jim Rogers is toch die man die groot is geworden omdat hij heeft kunnen meeliften op het succes van George Soros en zegt dat we gaan hyperinfleren omdat er alleen maar overdadig geld “geprint” wordt door centrale banken op basis van zijn gebrek aan kennis van het monetaire systeem?
Al de aannames van Jim Rogers zijn gebaseerd op Austrian economics en de tekortkomingen van deze stroming zijn al vaak weerlegd op deze site. Als je nu de onjuistheid van deze weerleggingen eens een keer zou kunnen aantonen….
30 september 2011 at 11:49
Er is duidelijk verband tussen monetair-beleid van de FED en Prijs-Inflatie of headline inflatie. Dat is inflatie die niet terug te vinden is in de lonen. De stijging van commodities en aandelen is 1 op 1 terug te voeren naar beleid van de FED. Het is niet voor niets dat op bloomberg de hele dag gesmeekt wordt of de FED weer wat QE kan doen.
Als dit verband niet verklaard wordt in de theorie, dan heeft de theorie een probleem en niet de werkelijkheid.
30 september 2011 at 12:52
“Er is duidelijk verband tussen monetair-beleid van de FED en Prijs-Inflatie of headline inflatie. Dat is inflatie die niet terug te vinden is in de lonen. De stijging van commodities en aandelen is 1 op 1 terug te voeren naar beleid van de FED.”
De (tijdelijke) stijging van commodities en aandelen kan verklaard worden door een negatieve reeele rente, waardoor investeerders gedwongen worden meer risico te nemen om nog enig rendement te halen. De Fed heeft idd invloed op deze reele rente. Echter, qe is niet inflatoir. Een herallocatie van geld kan voor prijsstijgingen in sommige assetklassen leiden. Dit kan heel vervelend zen slecht zijn, maar hoeft niet te betekenen dat de totale inflatie erdoor is toegenomen. Wellicht zijn er nog andere redenen, maar ook jij kunt niet aantonen dat qe inflatoir is en toch lijk je geen enkele twijfel te hebben over wat je zegt. Dit is zo niet zelf-kritisch. “kijk, de prijs van commodities stijgt en de fed heeft in dezelfde periode Treasuries opgekocht, dus qe heeft voor deze prijsstijging gezorgd”, is eenzelfde drogreden als “mijn haar is deze maand sneller gegroeid dan normaal en Jim Rogers heeft een televisie interview gehouden, dus Jim Rogers heeft ervoor gezorgd dat mijn sneller is gegroeid.”
Wat betreft je laatste punt: het is duidelijk dat de theorie en het doorgronden van de processen achter de economische problematiek niet jouw prioriteit hebben. Ik acht het wel belangrijk mijn stellingen te kunnen beargumenteren voordat ik iets zo stellig als jij beweer.
30 september 2011 at 20:13
Hallo Robbie
QE leidt tot een lagere lange reële rente en daarmee tot een lagere wisselkoers. uit empirisch onderzoek blijkt dat de belangrijkste determinant van de wisselkoers bestaat uit reële renteverschillen. Landen met een zwakke munt zullen dus over het algemeen een hogere inflatie laten zien. Kijken we naar de waarde van de Amerikaanxse dollar en het Britse pond ten opzichte van de Duitse mark en de Nederlandse gulden dan zien we dat zowel de dollar als het pond enorm aan waarde hebben ingeleverd en dat dit gepaard is gegaan met een relatief hoge inflatie.
De Amerikaanse dollar stond lange tijd op 3 gulden 60 en staat nu op 0,7 maal 2,20 ofwel 1 gulden en 55 cent. Dat is minder dan de helft. Het Britse pond is nog veel verder gezakt van tien gulden naar 2 gulden en vijftig cent.
Van de Amerikanen valt (zie David Graeber) valt nog wel te begrijpen waarom ze aan QE doen. De dollar fungeert in de wereld immers als reserve valuta. Zij gaan er bij QE op vooruit. Hun inflatie loopt daarom minder snel op dan die in de UK.
Hun wisselkoers is daarom ook minder gezakt dan die van de UK.
De ECB heeft als doelstelling meegekregen om de geldgroei overeen te laten komen met de som van economische groei en inflatie. Aanvankelijk hield de ECB onder Duisenberg zich aan deze doelstelling, maar na de komst van Trichet is de geldgroei in Europa opgelopen tot meer dan 10% per jaar. Een belangrijke reden was ongetwijfeld het geklaag van Zuid-Europese landen over de hoge koers van de Euro. Een dure Euro zou schadelijk zijn voor de export. De vraag is of dat wel klopt. De Zwitserse Frank is nog sterker dan de Euro en de Zwitserse export is desondanks nog harder gestegen dan de export van de Eurozone.
Bij Japan en China spelen andere factoren, zoals een relatief hoge spaarquote.
Japan kampt bovendien met een daling van de bevolking en een sterke vergrijzing.
Mijn conclusie is dat de feiten niet in overeenstemming zijn met je theorie dat QE geen invloed heeft op de inflatie. Hoe verklaar je het verschil tussen de feiten en je theorie.
2 oktober 2011 at 19:48
Hallo Robbie
Ik baseer mij nog op Milton Friedman en leerboeken van Minsk. Het lijkt mij dat het niet nodig is deze te herhalen hier want die zijn bekend.
Verder is het nog de gangbare gedachten. De hele discussie over het aankoopprogramma en de rente van de ECB is gerelateerd aan prijssatbiliteit.
Ik probeer mij te verdiepen in NMT. maar ik ben nog niet overtuigd.
Het moment van monetaire verruiming ligt nog bij de aankoop van staatspapieren door de ECB. Dat de FED een rente target heeft sluit niet uit dat het beleid tot monetaire veruiming leidt.
29 september 2011 at 21:24
@Robbie4
Ten eerste heb ik het idee dat jij niet weet wie Jim Rogers is. Als je het wist dan wist jij ook dat hij een zeer goede opleiding heeft gehad en een flinke dosis gezond boerenverstand gebruikt. Schulden oplossen met nog meer schulden is niet een oplossing.
Helicopter Ben (Bernanke) heeft zijn nickname te danken aan het feit dat hij deflatie ten allen tijden zal bestrijden door geld te drukken, deze desnoods vanuit een helikopter te dumpen over het land (VS). Hij zegt in feite dat hij hyperinflatie liever heeft dan deflatie. en dan kijkend naar de hoeveel dollars die er in de wereld zijn en hoeveel dollars de Amerikanen kunnen absorberen in hun economie zonder dat het vertrouwen in die dollar verloren gaat, dan kom ik maar tot 1 conclusie en dat is hyperinflatie. Het is onmogelijk om tot een andere conclusie te komen dan deze t.a.v. de VS.
In Europa kunnen wij nog 2 kanten op, al zie ik dat de ECB wel heel hard die geldpersen aanzet om ons zogenaamd te helpen. De ECB koopt nutteloos Griekse staatsobligaties op, doet hetzelfde voor de Spanjaarden en de Italianen. Het tempo waarbij ook nog eens de schulden van lidstaten groeit, hoeveel de ECB daarbij ook nog eens drukt, schrik ik gewoon hoe slecht dit monetaire systeem functioneert. Als Griekenland eruit stapt dan krijgen wij een sterke munt en krimpt onze export, dus drukken we meer geld. Dan heb ik nog niet eens gekeken naar Spanje of Italie, als een van deze landen eruit stapt, dan zal de inflatie gigantisch worden, omdat we zogenaamd geld willen verdienen aan onze export.
Ik hoop dat het bovenstaande niet de waarheid wordt en dat wij mijn vorige scenario gaan spelen van 28 september.
30 september 2011 at 11:59
Inflatie hoeft niet gigantisch te worden om heel naar uit te pakken. Bij 5%prijs inflatie die niet gecompenseert wordt is je koopkracht 25% gedaalt in 4,5 jaar.
Structurele deflatie is overigens een sprookje verzonnen door mensen die willen dat centrale banken Assets opkopen. Er is geen structurele deflatie ook nooit geweest.
En er is ook niemand bang dat de gezondheidszorg goedkoper wordt de komende jaren.
29 september 2011 at 22:10
“Ten eerste heb ik het idee dat jij niet weet wie Jim Rogers is.”
Dat weet ik wel en dat heb ik aangetoond door middel van de opmerkingen in mijn vorige post.
“Als je het wist dan wist jij ook dat hij een zeer goede opleiding heeft gehad en een flinke dosis gezond boerenverstand gebruikt.”
Ik geloof best dat hij niet dom is. Ik beweer alleen dat hij niet weet (of dat hij dat in ieder geval niet laat merken gezien zijn uitlatingen) hoe het moderne monetaire systeem werkt.
“Schulden oplossen met nog meer schulden is niet een oplossing.”
Dat beweer ik ook niet.
“Helicopter Ben (Bernanke) heeft zijn nickname te danken aan het feit dat hij deflatie ten allen tijden zal bestrijden door geld te drukken, deze desnoods vanuit een helikopter te dumpen over het land (VS). Hij zegt in feite dat hij hyperinflatie liever heeft dan deflatie.”
Hij (Bernanke) heeft inderdaad dergelijke uitlatingen gedaan. Echter, al zou hij dat willen, hij kan niet oneindig geld de (Amerikaanse) economie in pompen. Deze bevoegdheid heeft hij niet. Hij kan Treasuries opkopen (Quantitative Easing 2) (dat is wat hij doet als Jim Rogers het over “geld printen” heeft), maar dit is niet inflatoir, zoals in de artikelen over quantitative easing wordt aangetoond. Lees alsjeblieft de artikelen op deze site eens over quantitative easing en MMT en probeer de argumenten daarin eens te weerleggen. Als je dat kunt, heb je me overtuigd.
“Amerikanen kunnen absorberen in hun economie zonder dat het vertrouwen in die dollar verloren gaat, dan kom ik maar tot 1 conclusie en dat is hyperinflatie. Het is onmogelijk om tot een andere conclusie te komen dan deze t.a.v. de VS.”
Je spreekt je zelf hier tegen volgens mij, aangezien je aan de ene kant zegt dat “Amerikanen kunnen absorberen in hun economie zonder dat het vertrouwen in die dollar verloren gaat” en vervolgens zegt dat de enige conclusie die je hieruit kunt trekken het optreden van hyperinflatie is. Hyperinflatie houdt per definitie een wegvallen van het vertrouwen in de munt in.
). Je bent zo zeker van hyperinflatie door overdadig geld printen door de Fed dat je dit voorstel niet kunt laten lopen lijkt me.
Maar okee, noem een overzienbare tijdspanne waarin hyperinflatie in de VS zal optreden volgens jou, waarbij de reden het opkopen van Treasuries door de Fed is. Vervolgens zou ik de volgende weddenschap met je aan willen gaan. Als er binnen de door jou genoemde tijdspanne hyperinflatie optreedt veroorzaakt door QE, krijg je een door jou bepaalde hoeveelheid goud van me (dat moet je aanspreken gezien je affectie voor Jim Rogers). Zo niet dan krijg ik de huidige waarde van dat goud in dollars van je (inflatiegecorrigeerd dus
Groet!
29 september 2011 at 22:47
Nog een verduidelijking: ik zeg NIET dat hyperinflatie niet kan optreden in de VS. Ik zeg dat dit niet kan gebeuren door het opkopen van Treasuries door de Fed.
30 september 2011 at 01:36
@Laurens
Sorrie, maar ik kom er net achter dat ik je verkeerd en onzorgvuldig gequote heb. Kennelijk was er een deel van je opmerking bij het copypasten weggevallen en heb ik alleen de opmerking gelezen die overbleef, waardoor ik ten onrechte zeg dat je jezelf tegenspreekt.
Het deel: ““Amerikanen kunnen absorberen in hun economie zonder dat het vertrouwen in die dollar verloren gaat, dan kom ik maar tot 1 conclusie en dat is hyperinflatie. Het is onmogelijk om tot een andere conclusie te komen dan deze t.a.v. de VS.”
Je spreekt je zelf hier tegen volgens mij, aangezien je aan de ene kant zegt dat “Amerikanen kunnen absorberen in hun economie zonder dat het vertrouwen in die dollar verloren gaat” en vervolgens zegt dat de enige conclusie die je hieruit kunt trekken het optreden van hyperinflatie is. Hyperinflatie houdt per definitie een wegvallen van het vertrouwen in de munt in.”
in mijn vorige post, klopt niet. Je zegt: “en dan kijkend naar de hoeveel dollars die er in de wereld zijn en hoeveel dollars de Amerikanen kunnen absorberen in hun economie zonder dat het vertrouwen in die dollar verloren gaat, dan kom ik maar tot 1 conclusie en dat is hyperinflatie. ” en dat is niet tegenstrijdig (al ben ik het er niet mee eens
) Mijn excuses.
Groet!
30 september 2011 at 18:27
@robbie4
Dit is echt de eerste keer dat ik iemand tegen komt die zijn excuses aanbied. Dankjewel, tenslotte wordt je pas een wijze man als je je fout kunt zien en erkennen.
Nog een verduidelijking: ik zeg NIET dat hyperinflatie niet kan optreden in de VS. Ik zeg dat dit niet kan gebeuren door het opkopen van Treasuries door de Fed.
Hierboven heb je zeker gelijk. Het is niet de actie “opkopen van bonds” maar het gebrek aan vertrouwen die volgt van dit soort acties die voor hyperinflatie zorgt.
Overigens is er een studie gedaan naar staatsschuld als % van GDP, als deze boven de 90 komt dan is de kans dat een land zichzelf nog uit de problemen kan groeien nihil.
Ik ben eigenlijk wel benieuwd naar jouw visie t.a.v. de Nederlandse huizenmarkt, als je überhaupt van een markt kan praten.
3 oktober 2011 at 22:23
“Dit is echt de eerste keer dat ik iemand tegen komt die zijn excuses aanbied. Dankjewel, tenslotte wordt je pas een wijze man als je je fout kunt zien en erkennen.”
Voor alle duidelijkheid: ik bied mijn excuses aan voor het feit dat ik je ergens verkeerd geciteerd heb. Ik erken niet dat ik fout zit in mijn redeneringen of dat ik het eens ben met de inhoud van je verhaal. De inhoudelijke kritiek uit mijn posts staat dus nog en ik probeer het dus nog maar een keer: zou je eens inhoudelijk in kunnen gaan op de artikelen van Remco over QE en MMT, in plaats van zijn argumenten iedere keer naast je neer te leggen en een eigen (tegenstrijdig aan Remco’s artikelen) betoog te houden? Daarbuiten ben ik het met je eens dat het een goede eigenschap is je fouten te kunnen inzien en te erkennen.
“Hierboven heb je zeker gelijk. Het is niet de actie “opkopen van bonds” maar het gebrek aan vertrouwen die volgt van dit soort acties die voor hyperinflatie zorgt ”
Er is voor zover ik weet geen aanwijzing/bewijs dat het vertrouwen in de dollar en Treasuries verlaagd is door QE2. Dus hoe kom je hierbij?
“Overigens is er een studie gedaan naar staatsschuld als % van GDP, als deze boven de 90 komt dan is de kans dat een land zichzelf nog uit de problemen kan groeien nihil.”
De problematiek bij landen is zo divers door verschillende factoren en eigenschappen (bv. landen met een monopolie op de uitgifte van hun munt en landen die dat niet hebben), dat een dergelijke uitlating door zijn algemeenheid niet waar kan zijn.
“Ik ben eigenlijk wel benieuwd naar jouw visie t.a.v. de Nederlandse huizenmarkt, als je überhaupt van een markt kan praten.”
Ik weet niet heel veel van de huizenmarkt en de onderliggende processen die spelen, maar ik zou het onderwerp graag eens met je bespreken.
Groet,
Dennis
19 oktober 2011 at 01:40
Hier doen ze er niet zo positief over: http://www.youtube.com/watch?v=5CZr17HLH5U
Vooral immuniteit voor rechtsvervolging wordt daar benadrukt. En ik ben het er mee eens dat we niet een ontransparant, geheim, niet te vervolgen instantie moeten creëren die we macht geven om geld te eisen en geld uit te lenen.
Dat zou weer de zoveelste ondemocratische en controleerbare beleids-macht zijn die er komt.
Hier wat meer over te lezen: http://www.courtfool.info/en_ESM_a_coup_d_etat_in_17_countries.htm
20 oktober 2011 at 00:14
Het is inderdaad vijf voor twaalf. In een vrije markteconomie zullen de prijzen zich noodgedwongen moeten aanpassen aan de preferenties van de burgers. Zij bepalen ieder voor zich, maar toch ook gezamenlijk via het prijsmechanisme, hoeveel ze willen werken en waaraan ze hun geld willen uitgeven. In de nieuwe financiële economie van de 21ste eeuw probeert de financiële wereld een centraal geleid systeem geïntroduceerd te krijgen, waarbij burgers en overheden hun gedrag moeten aanpassen aan de door de financiële wereld kunstmatig laag gehouden renteniveau’s. Dit betekent dat het prijsmechanisme net als in de vroegere Sovjetunie wordt ingeruild voor een budgetmechanisme. De te verwachten ellende is dan niet te overzien. Prijzen geven dan niet de schaarsteverhoudingen weer. Het gevolg is een verkeerde allocatie van productiemiddelen en grootschalige corruptie. Door de kunstmatig lage rente ontstaat er overproductie in de kapitaalgoederensector (onroerend goed) en onderproductie in de zorg en het onderwijs. Daar komt bij dat de lage reële rente tot meer speculatie en een sterke toename van de schulden leidt, waardoor de winstvoet daalt en de economische groei stagneert.
Dit goedkoop geld model is voor het eerst toegepast in Japan. De kunstmatig lage rente leidde in de jaren tachtig tot een sterke groei van de kredietverklening, waardoor er een bubbel op de onroerend goed markten en de aandelenmarkten ontstond. Omstreeks 1990 spatte de bubbel uiteen. De jaarlijkse kredietgroei liep terug van 12% naar 2%. Sinds 1990 zijn de onroerend goedprijzenm en aandelenkoersen met 60 tot 70% gedaald. De Nikkei-index daalde van 35000 tot 8500. Na ruim 20 jaar is er nog steeds geen herstel waar te nemen. De overheidsschuld blijft oplopen, terwijl de bevolking krimpt en vergrijst. Voor toekomstige gepensioneerden dreigt een inktzwarte toekomst.
Japan laat zien, wat Europa te wachten staat als het onder druk van de financiële sector en Zuid-Europa dezelfde goedkoop geldpolitiek gaat voeren. Ook in Europa begint de bevolking te krimpen en neemt de vergrijzing sterk toe. Daarom hult de nationalistische wolf Frankrijk zich in een Europees schapencorset. De neiging bij overheden om meer schulden te maken zal net als in Japan moeilijk zijn te weerstaan. Linkse politici zijn daarom opvallend vaak voorstander van het goedkoop geldbeleid. Rechtse politici zijn dat tegenwoordig ook, omdat ze gesteund worden door de financiële sector, de bouw en onroerend goedsector en de (semi)onderwereld van witwassers en bemiddelaars. De belastingbetalende burger is het kind van de rekening, maar heeft ondanks de occupy Wall Street beweging nog weinig in de gaten. Ze weten door de desinformatie van de media nog steeds niet waar de klepel hangt.
Om een langdurige periode van economische stagnatie, zoals in Japan, te voorkomen is niet een verlaging, maar een verhoging van de reële rente nodig in combinatie met het fors afschrijven op de overheidsschulden om te voorkomen dat de effectieve vraag in elkaar stort.
De meeste mensen zullen deze stelling niet onderschrijven, omdat ze tijdens hun studie geleerd hebben dat een lage reële rente tot een groei van de investeringen leidt en daarmee tot een hogere economische groei. Maar als je een enkelvoudige regressieberekening uitvoert op de relatie tussen economische groei en lange reële rente merk je al gauw dat in alle onderzohte landen een lagere reële rente niet tot een hogere, maar tot een lagere economische groei leidt.
Hier zijn de resultaten voor de Eurolanden, de USA en Japan.
Eurolanden (98-11) Ec,gr.(t) = +0,59 + 0,45LRR(t-1)
USA (81-11) Ec.gr.(t) = + 1,16 + 0,47LRR(t-1)
Japan (81-11) Ec.gr.(t) = – 1,05 + 1,13LRR(t-1)
Voor de MMT aanhangers wil ik er nog aan toevoegen dat Lerner al in 1941 heeft aangegeven dat de gewenste reële rente een optimale bijdrage moet leveren aan de economische groei.
Uit de regressie (maar ook uit de economische stagnatie in Japan) blijkt dat goedkoop geld op iets langerer termijn niet tot een hogere, maar tot een lagere economische groei leidt.
Kortom iedere MMT aanhanger zou op basis van deze regressie-uitkomsten voor een hogere reële rente moeten zijn en tegen het ESM in de vorm zoals het nu wordt voorgesteld. Het ESM is bedoeld om tijd te winnen om de banken extra winst te laten maken. Ondertussen worden de problemen (i.c. de schulden) alleen maar groter. Hoe kun je daar voor zijn?
Hetzelfde geldt voor alle politici, zoals die van de PvdA, die beweren dat ze voor Europa zijn en daarom voor het ESM. Kijk naar Japan en kijk naar de regressie-uitkomsten. Wie de Euro wil redden is voor het verhogen van de reële rente.
21 oktober 2011 at 13:27
Ik heb je het vorige keer gevraagd en doe het nu weer: zolang je geen wetenschappelijke onderbouwing geeft van je regressies vraag ik je om hiermee terughoudend te zijn. De conclusies die je trekt uit deze ‘analyses’ gaan veel te ver en zonder aanvullend/gedegen onderzoek kun je jouw conclusies niet trekken op basis van de regressie alleen.
21 oktober 2011 at 21:36
Dezelfde terughoudendheid zou je ook in acht moeten nemen bij het aanbevelen van fiscale stimulering.
Bij de vorige financiële crisis in de jaren dertig lag de lange reële rente rond de 5 tot 6%. Fiscale stimulering vormde toen het geëigende middel om de crisis te bestrijden. Hierdoor kwam de lange reële rente weer rond het eeuwenoude (sinds 17e eeuw) evenwichtsniveau van 2,5 tot 3,5% te liggen.
Bij de huidige financiële crisis ligt de lange reële rente rond de 0%. Te verwachten is dat fiscale stimulering nu tot een nog lagere lange reële rente zal leiden in combinatie met een hogere inflatie. Fiscale stimulering alleen lijkt mij daarom niet het juiste antwoord. Het alternatief (in de komende weken wordt daarover beslist) is volgens mij om de lange reële rente terug te brengen naar het eeuwenlange evenwichtsniveau van 2,5 tot 3,5%. Dit zal uiteraard gepaard moeten gaan met aanvullende maatregelen, waaronder wellicht fiscale stimulering. Ik denk dus niet dat de lange reële rente zo hoog mogelijk moet worden opgevoerd, zoals de regressieuitkomsten suggereren.
Een sluitend wetenschappelijk bewijs leveren is moeilijk en kost veel tijd; ieder wetenschappelijk onderzoek begint met het formuleren van een aannemelijke werkhypothese. Dat heb ik hierbij gedaan.
23 oktober 2011 at 10:26
Ik kan mij heel goed vinden in de redenering van Pieter. Ik zie het ook zo. Er zijn veel aanwijzingen die de bewering van Pieter ondersteunen. (Ik ben een inductionist
)
Een ander voorbeeld. In de VS staan huizen leeg terwijl er genoeg mensen opzoek zijn naar een betaalbare woning.
Banken laten huizen wegrotten omdat bij verkoop de boekwaarde direct moet worden afgeschreven naar reële waarden. De lage rente maakt het mogelijk om objecten in de boeken te laten staan en niet direct het verlies te nemen. Immers men kiest ervoor om een fictief bedrag ongebuikt in de boeken te laten staan (er staat geen inkomsten meer tegenover) in plaats van een reëel bedrag liquide te maken door verkoop tegen marktwaarden. Dit kan volgens mij alleen maar bij een te lage rente.
Het leidt tot een enorme kapitaalsvernietiging (drama voor het millieu) omdat lege objecten langzaam wegrotten.
Ik zie de huidige crisis ook niet als een crisis die op te lossen is met stimulus. Er is sprake van een enorme schulden crisis. Een gedeelte van deze schulden gaan niet, nooit meer terugbetaald worden. Er is een economische wet die zegt “schuld die niet terugbetaald kan worden wordt niet terugbetaald”.
Het allereerste wat gedaan moet worden is “debt destruction” en bank herkapitalisatie via Bail-in. Leuk zal het niet zijn. Maar hoe sneller we door het dal gaan hoe beter.
Tevens zorgt de enorm lage rente ervoor dat asset-managers steeds extremer gaan speculeren. De reële rente is nu negatief. Voor asset-managers bij pensioenen betekend dit gegarandeerd verlies. Speculatie kan leiden tot winst of verlies. Omdat het een zero-sum game is zal het mij niet verbazen als de winst voor het ene pensioenfonds het verlies is van het andere pensioenfonds.
Een opmerking. Japan is wel een van de grootste netto crediteuren.
Leuk onderzoek van McKinsey
http://www.elconfidencial.com/archivos/ec/2011100588informemckinsey.pdf
23 oktober 2011 at 14:39
@Taco
Natuurkunde is ook gebaseerd op bewijzen op basis van inductie. Maar die zijn een stuk meer robuust dan wat statistische correlaties.
Verder zie ik niet wat de reele rente te maken heeft met het feit dat banken bezittingen tegen geamortiseerde waarde op hun balans hebben staan. Dat is een aanpassing van de boekhoudregels geweest (ongeacht de rente). Ofwel, banken kunnen nu bezittingen classificeren als ‘held to maturity’ (HTM) of ‘available for sale’ (AFS). HTM gaat tegen geamortiseerde kosten, AFS tegen fair value. Hoe heeft dat met de rente te maken?
23 oktober 2011 at 14:34
@Pieter
Ik heb meermalen aangegeven wat de beperkingen zijn van fiscale stimulering (bijv., geen “Toren van Babel” bouwen zoals in een andere post werd aangegeven). Verder wijs ik met name op macro-economische identiteiten (en geen statistische correlaties). Wat mijn hoofdpunt is, dat gegeven dat je BBP wilt laten groeien en de private sector netto wil sparen (en even het buitenland buiten beschouwing gelaten) de overheid een tekort MOET hebben. Zo niet, dan krimpt BBP. Dat volgt uit sectorale balansen en hoe transacties geboekt worden in de reële economie. Nu kun je argumenteren dat BBP geen goede maat is voor welvaart, of dat maatregelen genomen moeten worden om het netto spaarsaldo van de private sector naar beneden te brengen (of, in geval van een buitenland, een overschot op de lopende rekening te creëren), of iets dergelijks. Maar dat is dan een discussie over de aannames. Maar GEGEVEN de aannames, volgt het andere uit de identiteiten.
Ik vind het prima dat je de reële rente als input neemt voor een statistische analyse. Maar daarmee ben je er nog lang niet. Je moet dan testen of je model robuust is, of andere variabelen significant zijn, een causatie analyse uitvoeren, variabelen testen op multi-collineariteit en (auto)correlaties, nul-hypothese testen etc. Door dit allemaal te vergeten en niet te doen, krijg je een zeer arbitrair model. Bijv., het zou me niets verbazen dat je een nog betere correlatie krijgt als je economische groei op tijd t correleert met economische groei op tijd t-1. Maar wat heb je dan bereikt?
23 oktober 2011 at 15:10
@Remco
Je legt de lat wel erg hoog. Volgens mij heeft Newton ook nooit een nul-hypothese test gedaan.
De correlatie is niet het grote punt dat Pieter maakt zijn voorgaande beschrijving. Maar zijn dit soort modellen en testen wel gedaan voor de lage-rente die nu de norm is?
Je punt dat de overheid een tekort moet hebben is duidelijk en overtuigend. Volgens mij hebben de meeste overheden ook een tekort.
De vraag is of dit tekort nog in evenwicht is. Je punt of BBP groei een maat is voor welvaart is zeker de vraag. In China zien we hele lege steden ontwikkeld worden om de BBP groei instand te houden. Daar komt een moment dat dat fout afloopt. Daar zijn geen modellen voor nodig. En misschien heb je dan ook de kern te pakken, BBP groei is van belang om verschillende bubbels en ponzi-schemes instant te houden, voor onze algemene welvaart heeft het minder nut. In 2002 hadden we het ook heel goed.
In 1997 was duidelijk dat we in een dot.com bubbel zaten (ik kan je daar mooie verhalen over vertellen), in 2005 zaten we in een huizenbubbel (reele huizenprijzen kunnen niet eeuwig blijven groeien) het lijkt er nu op dat we in een bond-bubbel zitten. US Nederlandse, Duitse en zelfs Franse obligaties zijn te laag geprijsd. Yield is onder inflatie niveau. Hoe het mis gaat is de grote vraag, dat het mis gaat is zeker.
23 oktober 2011 at 15:29
Newton’s wetten zijn geen statistische wetten. Zijn wetten zijn* in overeenstemming met empirie, falsifieerbaar en consistent binnen het gehele natuurkundige kader. Die kunnen dus altijd getest worden, en empirische data die niet voldoen aan de theorie weerlegt deze. Ofwel, een theorie binnen het kader van de wetenschappelijke methode.
Bij sociale wetenschappen is zo’n strict kader zeer problematisch (met name het opzetten van een ‘gesteriliseerd’ experiment is zeer lastig). Daardoor blijven kwalitatieve argumenten een rol spelen. Maar een theorie zou mijns inziens dus een stuk sterker zijn als zij uitspraken doet die weerlegt zouden kunnen worden.
Er zijn overigens veel modellen waarin reele rente wel degelijk een rol speelt (ik denk zelfs nagenoeg alle); daarom hanteren centrale banken bijv rentedoelstellingen; ook zij zien het belang van de rente (alleen wellicht in een andere context dan Pieter bedoelt
Je punt betreffende BBP; mee eens. BBP groei kan een goede leidraad zijn om welvaart mee te peilen, maar is niet het summum. Het moet dus altijd geïnterpreteerd worden / in haar context moet worden gezien (zoals je zegt: een lege stad bouwen draagt bij aan BBP, maar niet aan welvaart).
* eigenlijk waren; algemene relativiteit is de beste theorie die zwaartekracht beschrijft; Newtons wetten zijn daar een uitkomst van onder bepaalde voorwaarden
23 oktober 2011 at 20:14
Hallo Remco
Je gaat nu wel heel kort door de bocht. Zie de erfgenamen van Popper, Kuhn en Lakatos. Twee leerlingen van Popper. Lakatos kwam zo in de knoei met de ideeen van Popper dat hij uiteindelijk tot de conclusie kwam dat alles goed was in wetenschap (anything goes)
Newtons-wetten waren uiteindelijk het Natuurkundig kader. (Tot Einstein). Alles wat niet in overeenstemming gebracht kan worden met het theoretisch kader zal nooit leiden tot de afschaffing van de theorie maar tot ad-hoc aanpassing van de waarneming of eventueel de theorie.
Ik heb wel eens valversnellings proefjes gedaan binnen het kader van Newton in een vacuumbuis. Helaas hebben wij nooit twee keer dezelfde versnellings-waarden gemeten. We zijn nooit tot de conclusie gekomen dat Newton niet klopt. We hebben de foutieve meetresultaten altijd verklaard binnen Newtons kader.
Ook heb ik wel eens een poging gedaan om halfpotentialen te meten, uit lietratuur onderzoek bleek dat reproduceerbaar resultaat nagenoeg niet mogelijk is. Je vraagt je wel eens af waar binas de waardens vandaan haalt. Misschien is Natuurkunde meer consensus gebaseerd dan wij denken.
Economie is gedeeltelijk een sociale wetenschap.
Als de centrale-bakiers modellen hebben waaruit moet blijken dat een lage rente het gewenste resultaat is dan moet men nu toch wel zien dat er een probleem is met die modellen. En volgens mij gebruiken Centrale Bankiers de term liquidity-trap om aan te geven dat lage rente beperkt houdbaar is. Maar dat komt ook uit mijn Mishkin boek
Maar je hebt een punt dat veel gegochel met mathematische modellen alleen maar een afleiding is. Maar de kwalitatieve argumenten van Pieter zijn zeker sterk. (en ze worden onderschreven door Max Keiser en Peter Shiff die heel goed zijn in het voorspellen van economische bubbels/problemen)
Als we naar de huidige financiele situatie kijken ben ik van mening dat de boel zo ontwricht is dat stimulus ook niet meer gaat werken.
Ik ga binnenkort weer een schatting maken van de lege vastgoed in Nederland. Ik vermoed dat vastgoed-problemen bij de Europese banken groter zijn dan de sovereigne schuld problemen.
De zaak is al te veel onstpoort.
24 oktober 2011 at 14:06
Mbt falsifieerbaarheid natuurkundige wetten:
Uiteraard wordt er eerst gezocht of nieuwe empirische gegevens kunnen worden verklaard met kleine aanpassing van een bestaande theorie. Waarom? Omdat een bestaande theorie vaak zeer uitvoerig getest is, voorspellingen doet de juist bleken te zijn en gestaaft is door veel onafhankelijke experimenten. Echter, is er een fundamenteel verschil tussen wat de empirische gegevens aantonen en wat de theorie voorspelt, dan wordt de theorie aangepast. Denk bijvoorbeeld aan het foto-elektrisch effect wat leidde tot de Quantum Mechanica.
Een ander voorbeeld is algemene relativiteit. Newton’s theorie bleek zeer goed toepasbaar op de macroscopische realiteit waarin wij leven. Echter, bij zeer grote massa’s (universum) worden effecten waargenomen die niet verklaarbaar zijn met Newton’s theorie. Dus die theorie is op fundamentele wijze aangepast. Echter, omdat Newton zwaartekracht op aarde zo goed verklaart, moet de nieuwe theorie, onder ‘aardse’ condities, convergeren naar Newton’s theorie. En dat doet algemene relativiteit.
Het feit dat je eigen proefjes niet uitkomen ligt naar alle waarschijnlijkheid niet aan de incorrectheid van de theorie, maar waarschijnlijk aan meetfouten, een niet correct opgezet experiment, etc. Heb je bijv een adequate onzekerheidsanalyse uitgevoerd. Heb zelf de nodige practica gedaan tijdens mijn studie Natuurkunde en die klopten allemaal (vielen binnen onzekerheidsmarge) of waren te wijten aan eigen fouten aan de meetopstelling.
Een correct opgezet meetinstrument met onzekerheidsanalyse zou twee dezelfde waarden moeten opleveren (binnen de onzekerheidsmarge). Als je werkelijk denkt dat dit niet zo is en dat je experiment de wetenschappelijke toets kan doorstaan, dan zou ik snel met universiteiten contact opnemen, want wellicht ontketen je de volgende revolutie in de natuurkunde
Ik ga maar niet te diep in op de liquidity trap, maar inderdaad, ik zie dat ook als een incorrect concept (wordt door Keynesianen gebruikt om situatie rond 0% rente te verklaren, maar is veel beter verklaarbaar vanuit het feit dat banken niet reserve-constraint zijn en toevoeging van reservebalansen niet leidt tot creatie van leningen).
Hoe gaat het overigens met Peter Schiffs voorspelling dat we al jaren in hyperinflatie moeten zitten?
Ben benieuwd naar je onderzoek rond vastgoed. Ben daar (zijdelings) ook mee bezig.
25 oktober 2011 at 19:02
Hallo Taco. De bubbels op de ogmarkten hangen nauw samen met de bevolkingsontwikkeling en de hoogte van de lange reële rente. Met een lage reële rente bevorder je (vervangende) nieuwbouw. Met een hoge reële rente bevorder je renovatie en instandhouding en ontzie je het milieu.
Gelet op de afnemende bevolkingsgroei in het Westen (te beginnen in Japan) lijkt een hogere lange reële rente ook voor de banken op lange termijn het beste. Anders bijten ze in hun eigen staart
23 oktober 2011 at 21:36
Hallo Remco,
Het BBP is geen ideale maatstaf om de welvaart te meten, maar er is waarschijnlijk niets beters beschikbaar en dus zullen we het met het BBP moeten doen. Mijn kritiek betreft dus niet de berekening van het BBP, maar het niet afzonderlijk onderscheiden van volumina en prijzen.
Wat ik constateer is dat mensen de straat op gaan omdat ze merken dat hun reële inkomen daalt en dat ze m.i. terecht bang zijn dat hun reële inkomen bij ongewijzigd beleid nog verder zal dalen. Die angst is gebaseerd op het feit dat slecht geleide banken overeind worden gehouden door corrupte politici. Dat maakt mensen kwaad. Zij willen structurele hervormingen. Een actuele vraag is derhalve (vergelijk interview van Clair Polak met Bolkesteyn en Timmermans van vandaag) welk beleid politici moeten voeren om uit de crisis te komen.
Welk beleid leidt tot de minste schade? Volgens Bolkesteyn weten politici het antwoord niet. Landen proberen hun nationale belangen zo goed mogelijk te verdedigen. Maar eigenlijk weten ze niet hoe dat moet.
Mijn hypothese is dat het verhogen van de lange reële rente tot een niveau van 2 tot 3% (ipv de huidige 0%) het doel zou moeten zijn. Die hypothese komt niet uit de lucht vallen en is niet gebaseerd op een paar regressieberekeningetjes. Het zal je misschien verbazen, maar die hypothese is gebaseerd op een SFC-model.
Uit dit SFC-model blijkt dat een lage reële rente samen moet gaan met een hoge reële loonvoet om aan alle macro-economische evenwichtsvoorwaarden te voldoen. Omgekeerd zullen lagere reële lonen gepaard moeten gaan met een hogere lange reële rente.
Het huidige beleid van politici lijkt gericht op het laag houden van zowel de lange reële rente als de reële lonen. Dat betekent gasgeven en remmen tegelijkertijd. Dat is het slechtste wat je kunt doen, want dan blijf je stil staan (stagnatie vergelijk Japan) terwijl je remmen slijten. (de overheidsschulden lopen op en je pensioenreserves gaan naar de haaien).
Tegen jouw aanbeveling om de overheid meer te laten investeren in rendabele projecten kan ik geen enkel bezwaar hebben. Alleen zie ik de overheid dat niet even doen. Hitler en Roosevelt konden snelwegen aanleggen en China vliegvelden, maar bouwterreinen zijn er genoeg. Het herontwikkelen van leegstaande kantoren of bedrijfsgebouwen is vaak onrendabel. Als de overheid een project weet, waardoor de energiekosten gehalveerd kunnen worden dan kun je volgens mijn SFC-model verwachten dat de lange reële rente flink zal gaan stijgen. Dan komen we alletwee aan onze trekken. Maar als de overheid besluit om meer geld aan zorg en onderwijs uit te geven dan zullen volgens hetzelfde SFC-model de reële lonen omlaag moeten en de reële rente omhoog. Dat is wat politici in 1982 met groot succes gedaan hebben en wat volgens mij voor herhaling vatbaar is. Het grote verschil met 1982 is dat de banken nu veel kwetsbaarder zijn door de lage inflatie en de onderkapitalisering als gevolg van de kunstmatig lage rente. Maar toch moet het volgens mij gebeuren, want zelfs de slechtst geleide banken kunnen bij een korte rente van 1 en een gegarandeerde obligatierente van 4 of 5% nog winst maken. Goede banken zullen meer ruimte krijgen om te groeien als de slechte verdwijnen.
Maar hoe krijg je de ECB zo ver dat ze de korte en lange reële rente verhogen? Merkel heeft voorlopig met succes voorkomen dat Frankrijk een greep in de Europese kas kon doen, maar Sarcozy en de financiële sector zijn er wel in geslaagd om Draghi als opvolger van Trichet benoemd te krijgen. Van hem verwacht ik geen renteverhoging. Er is dus nog veel werk aan de winkel.
Ik waardeer je kritiek en het vele werk dat je in je stukken stopt.
24 oktober 2011 at 14:18
Wat ik constateer is dat mensen de straat op gaan omdat ze merken dat hun reële inkomen daalt en dat ze m.i. terecht bang zijn dat hun reële inkomen bij ongewijzigd beleid nog verder zal dalen. Die angst is gebaseerd op het feit dat slecht geleide banken overeind worden gehouden door corrupte politici. Dat maakt mensen kwaad. Zij willen structurele hervormingen.
Hier kan ik me helemaal in vinden en ik begrijp de woede zeker. Maar mijn punt is dat reel inkomen in deze tijden in stand kan worden gehouden door fiscaal beleid. Dat fiscale beleid moet gericht zijn op huishoudens (bedrijven hebben, door record marges, minder problemen en hebben over het algemeen sneller kunnen deleveragen). Het huidige beleid, dat vooral banken bevoordeeld, is mijns inziens zeer incorrect en wekt terecht woede op.
Ik ben erg benieuwd naar je model en hoe die is opgebouwd. Als je zegt dat die SFC is, zou ik dat graag een keer willen bekijken (ben zeer geïnteresseerd in vernieuwende modellen).
25 oktober 2011 at 18:42
Stuur me maar een mailtje dan kunnen we wat afspreken. Europa heeft tenslotte meer samenwerking nodig. Van 9 tot 22 november zit ik in Spanje.
23 oktober 2011 at 11:14
@Remco
Volgens mij trekt Pieter de conclusie niet alleen op basis van regressie. Hij geeft ook een onderbouwde argumentatie. Het regressie argument is een argument ter ondersteuning van de voorgaande redenering.
De vraag is welke methoden mogen economen toepassen om conclusies te trekken?
23 oktober 2011 at 14:50
Een verkeerd uitgevoerde regressie-analyse kan moeilijk dienen als ondersteuning van een redenering. Dat is meer als het zoeken naar ‘bewijs’ dat je vooraf ingenomen stelling onderschrijft. Mijn probleem hiermee is dat veel mensen denk ik niet de nuances van dit soort “wiskundige” onderbouwingen begrijpen en hierdoor het maar klakkeloos over gaan nemen. Kwalitatieve argumenten zijn vaak beter voor mensen te volgen. Vandaar dat ik tegen niet rigide wiskundige ‘onderbouwingen’ ageer.
De economie is een zeer complex systeem, dus regressie methoden zijn zeker toegestaan om beter inzicht te verkrijgen. Maar, gezien het gevaar van niet goed uitgevoerde analyses, moet dit wel op een wetenschappelijk verantwoorde manier worden gedaan. Verder moet mijn inziens elk economisch model SFC zijn (stock-flow consistent). Ofwel, een model moet voldoen aan macro-economische identiteiten die volgen uit de manier waarop transacties geboekt worden (elke (legitieme) monetaire transactie in de reële economie is terug te vinden in de boeken van de economische actoren).
Verder zijn kwalitatieve argumenten/uitspraken die toetsbaar en falsifieerbaar zijn ook verantwoord.
26 oktober 2011 at 08:01
Hallo Remco
Natuurlijk begrijp ik dat mijn experimenten de Natuurkunde niet weerleggen en dat het verklaard moet worden uit foute opstelling of verstorende condities (per definitie anders plaats ik mij buiten de gemeenschap). Alleen het idee dat een theorie eenvoudig gefalsificeerd kan worden is te simpel. Een theorie is eerder het kader van het denken dat datgene wat ter discussie is. Als je tijd hebt dan is het lezen van “De mechanisering van het wereldbeeld” een aanrader van Dijksterhuis. Als dat kader niet meer houdbaar is en er is een nieuw kader dan gaat men pas over. Zo zal het ook met jullie bijdrage aan de monetaire theorie vorming gaan.
Peter Shiff hyperinflatie klopt niet.
Klopt het is geen hyperinflatie maar de inflatie loopt hier en daar al snel op.
CPI is in US en UK schrikbarend hoog. De cijfers van de FED zijn absurd, die nemen de lonen mee in hun berekening dat is wat volgens Peter nu juist niet gaat gebeuren.
Brandstof aan de pomp is in de US gestegen 2.80 naar 3.40 en dan kom je op bijna 0% inflatie??? UK 5.2% inflation.
De rellen in Noord Afrika zijn ontstaan door de enorme hoge voedselprijzen, voor een gedeelte wordt dit verklaard uit export van inflatie. Dit is volgens mij een rede waarom men in Brazilie een dollar import probeerde te beperken.
Het rare is dat hij volgens mij nergens meer wordt uitgenodigd. Ik heb zelf de dot.com bubbel met veel verbazing van dichtbij mee gemaakt. Mensen zeggen tijdens zulke periodes heel veel volslagen absurde dingen. Die mensen zie je dan overal op de TV volslagen onzin en wartaal uitkramen. Als je tijdens een van de vele feestjes aangeeft dat dingen gewoon niet kunnen, of dat de black-outs in de US het gevolg zijn van fraudulente tussenhandelaren (ENRON) en niet van de tech boom, dan sta je al snel in je eentje een biertje te drinken.
Later wordt dit collectief vergeten.
Hyperinflatie lijkt mij de verkeerde term zoals je zelf eerde aangaf dat ontstaat pas in een situatie waar een regering/systeem helemaal instort. Maar 5 tot 10% is absurd hoog en zal veel mensen de armoede grens over drukken en dat lijkt nu wel realiteit te worden in veel beschaafde landen.
Er zijn een paar bedrijven die bij bloomberg steeds herhaalt worden die veel geld hebben. Veel bedrijven zijn verkeerd gefinancierd en gaan er zeker aan als de rente gaat stijgen.
TomTom is zo’n bedrijf dat winst groei kon boeken omdat hun schulden last goedkoper is geworden. AKZO en DSM zien hun marges juist afnemen door hoge grondstof-kosten en Banken rommelen maar wat met hun boekhouding om winst te realiseren.
Zodra de rente gaat stijgen, wat misschien onvermijdelijk is dan krijgen we een hele rij bedrijven die failliet gaan.
http://www.dailymail.co.uk/news/article-2050270/UK-economic-crisis-120-firms-day-going-bust-fears-thousands-year.html?ito=feeds-newsxml
De situatie buiten is niet leuk en we zullen de komende jaren ook in Nederland gaan merken dat er goed wat mis is.
Ik hou je op de hoogte van het og onderzoek.
@Peter
Wij zijn het helemaal eens.
14 december 2011 at 21:21
Allemaal erg interessant. Vooral alle reacties en reply’s. Jammer dat ik er bijna geen touw aan vast kan knopen en dat jullie het ook niet met elkaar eens worden. Ik voel me dom en ben dus nog steeds bang voor de macht van het ESM.
Het feit dat het zo ingewikkeld is maakt het oncontroleerbaar voor de gewone burger. En als die gewone burger niks te vrezen heeft, waarom dan niet een duidelijke uitleg en wat meer aandacht van de media. Niemand kon/kan ook uitleggen wat CDS, credit default swaps, zijn/waren. En zie wat die veroorzaakt hebben. En nu weer het ESM wat blijkbaar niet is uit te leggen. Dit on-uitlegbare is door iemand bedacht.
Waarom?
Beste Remco, respect voor je werk. Ik zou nog een hoop van je kunnen leren, vragen heb ik genoeg.
15 december 2011 at 11:42
De macht van het ESM is beperkt tot datgene wat staat in het oprichtingsverdrag en amendementen. Uiteraard kan besloten worden dit in een later stadium (via unanimiteit onder de lidstaten) aan te passen (zoals ook veelvuldig bij het EFSF is gebeurd), maar vooralsnog zijn de bevoegdheden vrij duidelijk omschreven.
Kortweg storten de lidstaten (paid-in) kapitaal in het fonds (EUR80 miljard) en committeren de lidstaten zich aan een op elk moment opvraagbaar kapitaal van totaal EUR620 miljard. Dit kapitaal zou in principe geleveraged kunnen worden: dit verhoogt niet het gecommitteerde kapitaal van de lidstaten, maar wel het risicoprofiel ervan (de kans op verlies is groter).
Het ESM krijgt vooralsnog dezelfde functies als het EFSF. Uit het EFSF FAQ:
The function of the ESM will perform the same activities as the amended EFSF:
issue bonds or other debt instruments on the market to raise the funds needed to provide loans to countries in financial difficulties.
intervene in the debt primary market
intervene in the debt secondary markets
act on the basis of a precautionary programme
finance recapitalisations of financial institutions through loans to governments including in non-programme countries
All financial assistance to Member States is linked to appropriate conditionality.
Als je verdere vragen hebt, stel ze gerust. Het is erg druk op het moment, dus het kan even duren, maar ik probeer de vragen zoveel mogelijk te beantwoorden.
14 december 2011 at 21:43
Beste Remco,
Het Keenan complaint is het begin van de juridische strijd om het wereldwijde financiële systeem weer terug te geven aan de mensen en de overheden. De aanklacht is op 23 november ingediend bij de Amerikaanse districtsrechtbank van het Zuidelijke District van New York en is getiteld Civil Action #8500. Het rechtsgeding is ingediend als Civil Action #8500 bij de United States District Court voor het Southern District van New York op 23 November 2011.
Hier de link nogmaals
http://www.rumormillnews.com/pdfs/11%20civ%208500%20Keenan%20Complaint.pdf
Ik ben benieuwd naar je gedachten hierover.