Het nieuwe paradepaardje: “Structurele hervormingen”

10 mei 2012

Macro-Economie

Geen gedetailleerde analyse dit keer, maar wat leestips.

Het nieuwe paradepaardje van politici in zowel binnen- als buitenland zijn “structurele hervormingen”. Zonder empirische bewijslast is de consensus opeens dat de huidige problemen kunnen worden opgelost als er maar genoeg structurele, lange termijn hervormingen worden doorgevoerd. Waarbij korte termijn, cyclische factoren (zoals gebrek aan effectieve vraag) volledig worden veronachtzaamd.

Het lijkt meer op ideologisch gedachtegoed te zijn gestoeld, dan op een objectieve analyse van de problemen.

Noah Smith vat dit debat tussen de “structuralists” en “cyclicalists” goed samen.1 Echter, het debat wordt volgens hem niet gewonnen door degene met de beste inhoudelijke argumenten; “you have got to win the hearts and minds“.

Het verhaal van de structuralisten is vaak slecht onderbouwd.2 Ook Krugman doet een duit in het zakje door op de inconsistenties te wijzen.3 Verder probeert hij zijn claim dat cyclische aspecten significant(er) zijn ten opzichte van structurele aspecten te onderbouwen door naar data te kijken, in plaats van ideologische motieven de boventoon te laten voeren.4,5

Maar erger nog: we zijn al eerder in deze valkuil gevallen:6,7

In the light of this brief survey of the characteristics of the labor supply and the probable demand for labor, what is the outlook for unemployment? My opinion is that the demand, even though active and strong, will be met by supply which will be badly adjusted to fit it. There may very well be a great shortage of labor of certain kinds, with no prospect of any shifting or adapting which will bring about an increased supply. But this will be accompanied by an actual surplus of labor in other occupations. I believe this present labor supply of ours is peculiarly unadaptable and untrained. It cannot respond to the opportunities which industry may offer. This implies a situation of great inequality-full employment, much over-time, high wages, and great prosperity for certain favored groups, accompanied by low wages, short time, unemployment, and possibly destitution for others.

Dat was geschreven in 1935. En hoe fout bleek het te zijn toen, door de toename van effectieve vraag, werkloosheid toch rap terug kon lopen.

Zoals toen en nu: flexibilisering van de arbeidsmarkt gaat niet de oplossing brengen voor de onacceptabel hoge werkloosheid. Het is geen ‘structureel’ probleem. Het is een probleem van effectieve vraag. Dat was het toen en dat is het nu. Waarom kampen landen met een veel flexibelere arbeidsmarkt met dezelfde werkloosheidsproblemen als landen met een minder flexibele arbeidsmarkt?

Cyclisch en structureel beleid sluit elkaar ook helemaal niet uit. Zoals Noah Smith observeert:1

The first reason is that many policymakers and members of the public currently think that there is a tradeoff between cyclical policy and structural policy. In general, contra Tyler Cowen, this is not true. If you think that deregulation is what we need to grow more in the long run, then you should realize that there is no tradeoff between deregulation and quantitative easing, or deregulation and stimulus. Ditto for free trade. Ditto for corporate tax cuts (as long as income taxes are raised to keep revenue the same). Ditto for policies to improve education. Ditto for policies to improve labor search and matching. In the case of the government investment that Tyler Cowen says we need more of, good structural policy also makes good countercylical policy! In fact, the only “structuralist” policies – if you can call them that and keep a straight face – that conflict with countercyclical policy are austerity and hard money.

En wie kan er overigens sowieso tegen “hervormingen” zijn?8 ;-)

Helaas overschaduwt de focus op lange termijn, structurele hervormingen waar het echt om gaat. Wat hebben we aan de lange termijn, als we er op korte termijn aan onderdoor gaan?

But this long run is a misleading guide to current affairs. In the long run we are all dead. Economists set themselves too easy, too useless a task if in tempestuous seasons they can only tell us that when the storm is long past the ocean is flat again.

- Keynes

1. http://noahpinionblog.blogspot.com/2012/05/cyclicalists-should-start-talking-about.html

2. http://noahpinionblog.blogspot.com/2012/05/riled-by-wrongness-of-raghuram-rajan.html

3. http://krugman.blogs.nytimes.com/2012/05/08/structural-flashbacks/

4. http://krugman.blogs.nytimes.com/2012/05/08/the-structural-signature/

5. http://krugman.blogs.nytimes.com/2012/05/09/occupational-hazards/

6. http://krugman.blogs.nytimes.com/2010/09/26/structural-unemployment-the-first-generation/

7. http://krugman.blogs.nytimes.com/2012/05/09/a-structural-blast-from-the-past/

8. http://www.ftm.nl/original/de-verkrachting-van-economisch-taalgebruik.aspx

, , , , , ,

19 Responses to “Het nieuwe paradepaardje: “Structurele hervormingen””

  1. Dawg Says:

    Opvallend inderdaad. Ineens waren ze er, die “structurele hervormingen”. Misschien vanwege de opsomming van verklaringen die Noah Smith in z’n artikel maakt, maar misschien ook wel omdat de oude mantra “herstel van vertrouwen” een beetje afgesleten begon te raken. Er was gewoon  behoefte aan een nieuwe bezweringsformule.

    Ik begrijp dat de particuliere sector en overheid onmogelijk gelijktijdig hun schulden kunnen verminderen zonder dat de vraaguitval die daar een gevolg van is wordt weggeexporteerd naar het buitenland. Dus wat als het buitenland overwegend met hetzelfde probleem tobt en dezelfde gedragslijn volgt? Op dat dilemma hebben de “structuralisten” m.i. geen antwoord. Tegelijkertijd zou ik meer vertrouwen hebben in de gedachtegang van “cyclisten” als hun beleidsaanbevelingen vergezeld gingen van voorstellen om in de allerseerste plaats de manier waarop geld in omloop wordt gebracht onmiddelijk te veranderen. Nu is meer dan 90% van de geldcreatie uitbesteed aan private banken en die geldcreatie leidt, naast andere ongemakken, onveranderlijk tot meer schuld. En een teveel aan schuld was nu net de oorzaak van de schuldencrisis. Waarom maken we niet de overheid verantwoordelijk voor de uitgifte van renteloos geld in een hoeveelheid die dienstig is aan het algemeen belang? Mogen de banken krediet blijven verlenen. Zonder zo’n systeemwijziging zie ik de zienswijze van de cyclisten ons nog opzadelen met een staatsschuld waarbij die van Japan verbleekt en de mantra “In the long run we’ll be dead”
    steeds ongeloofwaardiger begint te klinken. 

    Mooi blog overigens. ‘t Lokt echt een verbreding/verdieping van je kijk op de manier waarop geld de economie beinvloed uit.

    Reply

    • Remco Schrijvers Says:

      Waarom maken we niet de overheid verantwoordelijk voor de uitgifte van renteloos geld in een hoeveelheid die dienstig is aan het algemeen belang?

      In feite kennen we nu een “two tiered system”, met verticale en horizontale geldcreatie. Horizontale geldcreatie is het proces waar je aan refereert: banken creëren leningen en leningen creëren deposito’s (“bankgeld”). Verticale geldcreatie is wanneer de overheid uitgeeft: een begrotingstekort leidt tot de creatie van netto financiële bezittingen in de private sector (via creatie van reservebalansen of obligaties).

      Het gevolg is dat horizontale geldcreatie leidt tot meer financieel leverage (hogere schulden tov financieel eigen vermogen) in de private sector, terwijl verticale geldcreatie leidt tot deleverage van de private sector (omdat een begrotingstekort leidt tot de injectie van netto financiële bezittingen (NFB) in de private sector). Dat is waarom monetair beleid veel minder geschikt is om een “balance sheet recessie”, waar de private sector deleveraged, aan te pakken dan fiscaal beleid (een begrotingstekort helpt de private sector sneller te deleveragen door NFB toe te voegen).

      … Zonder zo’n systeemwijziging zie ik de zienswijze van de cyclisten ons nog opzadelen met een staatsschuld waarbij die van Japan verbleekt…

      Als een land soevereiniteit heeft over haar munt (en geen schulden in buitenlandse valuta, en flexibele wisselkoersen), dan is de hoogte van de staatsschuld een stuk minder relevant (sowieso is schuld tov GDP een slechte ratio, het vergelijkt een “stock” met een “flow”). Je zou staatsschuld ook de “netto financiële bezittingen” van de niet-overheidssector (private sector) kunnen noemen. Dat klinkt een stuk minder onaardig dan “schuld”. En het begrotingstekort een soort ‘barometer van de private sector’: gaat het goed met de private sector, dan zal, via automatische stabilisatoren, het begrotingstekort teruglopen; gaat het slecht dan vice versa.

      Japan is overigens niet het doemscenario wat velen het voor uitmaken. Zie bijv voor meer hier: http://www.businessinsider.com/japan-is-never-going-to-default-2012-5

      Reply

  2. Matthijs Says:

    Tja, ik begrijp ook nog steeds niet waarom die geldcreatie volledig uitbesteed is aan een select clubje private banken. En vooral niet waarom de overheden dan hun eigen geld moeten terug lenen. De centrale bank leent het geld eerst voor 1% aan de private bank, vervolgens moet de overheid dat geld terug lenen tegen 5%. Als de banken dan nog niet genoeg hebben, gaan ze nog hogere rentes vragen, leggen de overheden de kosten via lastenverzwaringen bij de burgers, etc.
     
    De “structurele hervormingen” betekenen vooral dat die burgers nog te veel rechten hebben. Ze kunnen best nog wat harder werken voor minder geld met minder rechten, zodat de financiele elite weer wat meer over houdt. Het doel is immers een volledig feodaal systeem van slaven en nieuwe adel.
    Dat er een bepaalde checks en balances in het systeem ingebouwd moeten worden begrijp ik wel, maar de balans is in extreme mate doorgeschoten naar de verkeerde kant.

    Reply

  3. Jeroen Says:

    Remco,

    Je artikel slaat de spijker op zijn kop. Ik kan het woord “structurele hervormingen” niet meer horen, eerlijk gezegd. Gelukkig zijn er ook nog een aantal andere bloggers die inzien dat het gebrek aan vraag het grootste probleem in de economie is:

    Merijn Knibbe
     http://www.luxetveritas.nl/blog/?p=1987

    Jesse Frederik
    http://www.ftm.nl/original/werkt-versoepeling-van-het-ontslagrecht.aspx

    Hans de Geus
    http://www.rtl.nl/components/financien/rtlz/redactie/column/degeus/2012/articles/alle-ballen-op-groei-we-moeten-een-bankendebacle-voorkomen.xml

    Tot slot heb ik nog een vraag. Ik lees allerlei verontrustende berichten over het nieuwe ESM verdrag. Het schijnt dat het ESM juridisch nagenoeg onschendbaar is en zo’n beetje boven elke (democratische) wet staat. Weet jij hier misschien meer van Remco?
       
      

    Reply

    • pieter Says:

      De huidige economische crisis is structureel en niet conjunctureel. Dit betekent dat conjuncturele maatregelen zoals het kunstmatig laag houden van de rente of het verhogen van de overheidsuitgaven zonder de belastingen te verhogen niet gaan werken.
      De drie belangrijkste structurele determinanten van de stagnerende economische groei zijn volgens mij:
      - de afnemende bevolkingsgroei in het Westen, die in een aantal Westerse landen, zoals Japan, al is omgeslagen in blijvende krimp. (Japan heeft thans nog 127 miljoen inwoners, maar over 50 jaar waarschijnlijk niet meer dan 80 à 100 miljoen).
      - de kunstmatig lage rente (waar wel wat aan te doen is)
      - schaalvergroting, waardoor bureaucraten en politici meer macht en invloed krijgen en hun eigen belang laten prevaleren boven het landsbelang en het Europees belang (dit resulteert in een samenspannen van Eurobureaucraten, linkse politici, rechtse politici en de financiële sector om de rente zo lang mogelijk zo laag mogelijk te houden, zodat de financiële elite hun geld uit Zuid-Europa in veiligheid kan brengen)
      Aan de daling van de bevolking valt weinig te doen en de vraag is of een bevolkingsdaling niet moet worden toegejuicht. Hoe minder mensen op aarde, hoe lager de milieubelasting en hoe hoger de kwaliteit van de leefomgeving.
      De aanhoudende daling van de Westerse bevolking heeft wel tot gevolg dat de overheidsschuld per hoofd van de bevolking omhoog gaat; hierdoor neemt de noodzaak toe om het begrotingstekort tot onder de 3% en zelfs tot onder de 0% terug te brengen.
      Hoe doe je dat bij een te verwachten aanhoudende daling van de Westerse bevolking?
      Om uit de schuldencrisis te komen is inderdaad economische groei nodig. De vraag is dus hoe je economische groei kunt creëren bij een aanhoudende bevolkingsdaling. Het antwoord luidt dat juist bij een (te verwachten) aanhoudende daling van de bevolking een hogere reële rente nodig is en niet een lagere. Juist bij toegenomen concurrentie van bestaande kapitaalgoederen is een hogere en niet een lagere (reële) winstvoet nodig.
      Daar komt bij dat het mes van een hogere reële rente niet aan één, maar aan meerdere kanten snijdt. Een hogere reële rente leidt namelijk ook tot een hogere dekkingsgraad van de Nederlandse pensioenfondsen en daarmee tot het niet korten op de pensioenen en dus de koopkracht van de Nederlandse consument. Verder leidt een hogere reële rente tot een besparing op grond, grondstoffen en energie. Ook dat levert niet alleen extra koopkracht op, maar ook een kwalitatief beter milieu. Een hoge reële rente dwingt verhuurders om hun panden niet leeg te laten staan, maar tegen een lagere huur te verhuren. Dit versterkt de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven (de reële economie).
      Hoe hoger de reële rente hoe groter de herontwikkelingsmogelijkheden. Groen links had veel meer groen kunnen binnenhalen door het verhogen van de pensioenleeftijd te koppelen aan het versneld afschaffen van de hypotheekrenteaftrek en het opschorten van de steun aan het ESF. Dat is nu niet gebeurd en de gevolgen hiervan voor het milieu zijn zeer schadelijk.
      Een kunstmatig lage rente leidt tot onnodige uitbreiding van de kapitaalgoederen voorraad en verspilling van schaarse grond, grondstoffen en energie aan nieuwe bedrijfsterreinen en nieuwe gebouwen. Oude bedrijfsterreinen en oude woonwijken worden verlaten ten behoeve van geheel nieuwe. Bij auto’s, straaljagers en helikopters zie je hetzelfde. Volgens Sap heeft ze veel groen beleid binnen gehaald, maar volgens mij vist ze achter het net.
      - Wat het derde punt betreft ben ik blij dat Geert Wilders het gevecht met de Eurocraten in Den Haag durft aan te gaan. Ik ben voor tolerantie tussen bevolkingsgroepen en daarom geen aanhanger van Geert Wilders. De praktijk leert dat een grote en machtige bureaucratie het begin vormt van intolerantie en dwingelandij. Montpellier vormde in de 12e eeuw een culturele smeltkroes, waar Christenen (katharen), Moslims en Joden broederlijk naast elkaar leefden, wat tot het begin van de renaissance in Europa heeft geleid. Er was toen nog geen machtige bureaucratie met een eigen agenda. De instelling van de inquisitie leidde tot het uitmoorden van katharen, joden en moslims door de katholieke kerk. De huidige verpaupering in Nederland ten behoeve van de Europese financiële sector is nog maar het begin van de ellende die ons te wachten staat. Daarom steun ik op dit punt Wilders, omdat ik van mening ben dat minder Eurocraten tot meer tolerantie zal leiden. Ken uw geschiedenis en wordt wakker.  
       

      Reply

      • Dawg Says:

        Ik zie de excessieve schuldopbouw als het centrale probleem van de crisis die niet voor niets SCHULDENcrisis heet. En die excessieve schuldopbouw is niet iets van de laatste jaren, maar een proces dat al decennia lang gaande is. (Vergrijzing is een probleem dat in de meeste landen nog op echt op gang moet komen). Het lijkt er op dat renteschroefje  helaas is dolgedraaid. De schulden zijn klaarblijkelijk zo hoog opgelopen dat het systeem zich geen hogere rente meer kan veroorloven zonder massale defaults.

        Reply

        • pieter Says:

          Ik vrees dat de meeste eurocraten, bankiers en politici dezelfde mening zijn toegedaan. Toch is het geleidelijk verhogen van de rente (in combinatie met het nationaliseren van de vrijwel failliete banken) de beste uitweg uit de huidige schuldencrisis. Het zo lang mogelijk overeind houden van de Euro met een kunstmatig lage rente teneinde Duitse, Franse en Nederlandse banken de tijd te geven om hun geld uit Zuid-Europa terug te trekken ten koste van de Europese burger is in mijn ogen crimineel. Waarom zou er geen verwatering mogen plaatsvinden van de aandelen van deze banken (b.v. via een gedwongen claimemissie tegen 1 Euro), maar wel via het blijvend verwateren van de pensioenaanspraken van Nederlandse en Duitse spaarders? Bij de introductie van de Euro door de Eurocraten was toch een no bail out afgesproken? Het je aan je afspraken houden is bij de meeste Noord-Europeanen normaal (ik heb jaren in Finland gewerkt), maar niet bij de meeste Zuid-Europeanen. waarom zouden grieken zich wel aan gemaakte afspraken moeten houden, maar gaat de demissionaire regering Rutte met steun van de meerderheid van de Tweede Kamer akkoord met het sturen van geld naar het ESF? Dat is toch in strijd met de afgesproken no bail out?  Wat wel kan is om de banken die omvallen als de rente wordt verhoogd via een claimemissie tegen b.v. 1 euro te herkapitaliseren. Dat biedt tenminste uitzicht op een uitweg uit de schuldencrisis. Dit is de weg die Zweden en Finland in 1993 hebben bewandeld en die uoiterst succesvol is gebleken. De Skop bank in Finland was echt een systeembank, maar de Finse overheid schrok er eind 1993 niet voor terug om deze bank failliet te laten gaan. Al het onroerend goed vna de Skop bank kwam in handen van de Finse centrale bank. Deze heeft het onroierend goed in de loop van een kleine tien jaar in porties verkocht. Finland maakte in de tweede helft van de jaren negentig (samen met zweden waar hetzelfde gebeurde) een sterk economisch herstel mee. Vergelijk dit harde Noord-Europese beleid eens met het zachte Zuid-europese beleid dat in Japan in de jaren negentig is gevoerd. Daar werden de overheidsuitgaven verhoogd en de rente tot nul verlaagd. Economisch herstel in japan is echter uitgebleven. sterker nog de egemidddelde economische groei van japan daalde van 4,45 in de jaren tachtig tot 1,5% in de jaren negentig. Na het opvoeren van de overheidsuitgaven (zonder de belastingen te verhogen), waardoor de overheidstekorten tot ongeveer 6 à 9% zijn opgelopen en de nominale rente tot vrijwel nul is verlaagd volgde geen economisch herstel. De Japanse economische groei daalde in het eerste decennium van de 21ste eeuw verder van 1,5% tot 0,5%. Inmiddels is de overheidsschuld van Japan opgelopen tot 250% van het BBP. De recente opleving in 2012 van de Japanse economie is het gevolg van de herbouwactiviteiten na de Tsunami. Volgens Hofstede zijn Japanners risicomijdend en kijken ze ver vooruit. De werkelijkheid lijkt totaal anders. Japan heeft volgens Mercer het slechtste pensioensysteem van alle Westerse landen. Ik vrees dat de wegenbouw net als in Italië en Spanje in handen is van de maffia en dat de hogere overheidsuitgaven voor de aanleg van wegen en viaducten net als in het Europa van Wellink bedoeld zijn om zowel de banken als de maffia een dienst te bewijzen. De rekening gaat naar de Japanse en Europese bevolking, die in hoog tempo verpaupert.
          Het niet verhogen van de rente is een enorme blunder, net als het niet versneld afbouwen van de hypotheekrenteaftrek en het storten van extra geld in het ESF om de rente nog langer kunstmatig laag te houden. Ik vind het bizar dat Wilders samen met Bram Moskovitch de Nederlandse democratie moet redden. De Nederlandse politici zijn maffiamaatjes geworden. Wat een succes voor Bram.

          Reply

          • Anoniem Says:

            In het “nieuwe normaal” waar in we leven gaat niets meer failliet. (Mits ‘t groot genoeg is)  Dat is namlijk teveel gezichtsverlies voor de door jou genoemde eurocraten, bankiers en politici, want de schuld van de één is de bezitting van de ander. We zijn de weg van het collectiviseren van  schulden ingeslagen: via noodfondsen en als het niet anders kan via de ECB.

            Reply

          • Dawg Says:

            ‘k Deel veel van je constateringen, maar van nu af aan gaat niemand (mits groot genoeg) meer falliet. Al moeten we er iedere  schuld voor opkopen (en collectiviseren) met noodfondsen of verbergen op de balans van de ECB. Bij zo’n nobel streven past natuurlijk geen hogere rente.

            Reply

            • Remco Schrijvers Says:

              Ik denk dat we een paar zaken moeten onderscheiden.

              Het collectiviseren van schulden in de eurozone komt veelal door de muntunie zelf. Monetaire integratie zonder vorm van fiscale integratie op hetzelfde niveau leidt gegarandeerd tot problemen. Zo’n systeem is zeer vatbaar voor een externe schok, zoals gebleken. Daar is mijn inziens de keuze tussen meer integratie of uiteindelijke desintegratie. Meer integratie gaat leiden tot collectivisatie van staatsschuld.

              Bij banken is het belangrijk aan te tekenen dat het eigenlijk een publiek/privaat partnership betreft. Er zijn systeembelangrijke facetten aan het bancaire systeem. Als dat omvalt zijn de economische consequenties zo groot dat het de economie sterk aantast. En dus garandeert de overheid dat deel (impliciet en expliciet). Echter, ik ben sterk voor niet-systeembelangrijke onderdelen af te splitsen en ervoor te zorgen dat die wel degelijk failliet kunnen en zo’n faillissement geen directe consequenties heeft voor het systeembelangrijke deel (bijv door te verbieden dat banken aan zakenbanken leningen kunnen verstrekken). Ook zouden banken uitgesloten moeten worden uit de secundaire markt (niet mogen handelen/speculeren).

              Ofwel, richt het bancaire systeem zo in dat de ‘nutsfunctie’ ook naar voren komt: de overheid garandeert het systeembelangrijke deel, maar in ruil daarvoor dienen banken alleen nog voor het economisch/systeembelangrijke deel: leningen verstrekken die ze aanhouden tot het eind der looptijd en het soepel laten verlopen van het betalingssysteem.

              Private bedrijven zouden uiteraard altijd failliet moeten kunnen (met mogelijkheid ‘Chapter 11′ procedure).

              Reply

              • Anoniem Says:

                Hallo Remco, Ik lees net een artikel in The American Interest van mei-juni 2012 getiteld Underwater recession (blz 20-28) van J.N. Buchanan, S. Gjerstad en V.L. Smith (Nobelprijswinnaar 2002).
                Zij schrijven: Fiscal consolidation and the resulting exchange rate depreciation are more likely than government stimulus initiatives to generate a robust recovery. Tegelijkertijd willen de Amerikanen dat Griekenlaqnd en alle Zuid-Europese landen in de Euro blijven en dus niet devalueren. Waarom zou devaluatie wel werken voor de USA en niet voor de Zuid-Europese landen?
                En wat gebeurt er als iedereen (dus de hele Eurozone) via bezuinigingen op de lonen en pensioenen in combinatie met een nog lagere rente (als dat al mogelijk is) een lagere wisselkoers gaat nastreven om zo via een groei van de export economische groei te creëeren?  Raakt de wereldeconomie dan niet in een werelddepressie?  Dan valt ook de groei in landen met een lage inflatie en een relatief hoge reële rente zoals Duitsland stil.
                In de FT van vandaag staat een pleidooi voor het scheiden van Noord-Europa van Zuid-Europa. Het artikel eindigt met de toepasselijk uitspraak Better an end with horror than horror without an end.
                Als er Nederlandse miljarden naar het ESF fonds gaan zal eerst de rente omhoog moeten. Anders wordt de rekening volstrekt onbetaalbaar. Volgens de bankenlobby moeten de banken in Spanje voor 200 a 300 miljoen afschrijven. Vermenigvuldig dit cijfer maar rustig met drie a vier. Spanje zit met een paar miljoen onverkochte woningen. Die hangen nu boven de markt en zullen de woningprijzen nog veel verder doen dalen. Twee miljoen maal een verlies van 100.000 per woning is al 200 miljoen en dat is nog een zeer voorzichtige schatting. De andere 20 miljoen woningen, maar ook de kantoren en winkels zullen eveneens fors in waarde zijn gedaald (zeg maar met 40%), Daar zit waarschijnlijk minder hypotheek op. Maar als mensen werkloos worden en bedrijven failliet gaan kunnen ze geen rente en aflossing meer betalen. Kortom de daling van 200 a 300 miljoen Euro is veel te laag. Je zou denken dat Nederlandse parlementariërs in de afgelopen jaren met Wellink hun lesje geleerd hebben, (10% waardedaling is 40% wardedaling geworden). Ook de ontwikkelingen in Japan zou mensen op zijn minst voorzichtiger moeten maken (waardedaling van 70 tot 80%. Nederland kan geen cent missen om zijn eigen banken straks te redden. Het sturen van 40 miljard naar het ESF is onverantwoord in het licht van wat nu al aan feiten bekend is.  

                Reply

                • Remco Schrijvers Says:

                  “En wat gebeurt er als iedereen (dus de hele Eurozone) via bezuinigingen op de lonen en pensioenen in combinatie met een nog lagere rente (als dat al mogelijk is) een lagere wisselkoers gaat nastreven om zo via een groei van de export economische groei te creëeren?”

                  Dat is een extreem pijnlijk en recessie gevoelig proces. Verder kan het leiden tot een ‘race to the bottom’. Ik denk niet dat de oplossing van de eurocrisis is dat we de euro proberen te devalueren om zo een export voordeel te krijgen. Hoewel een zwakke euro profijt kan bieden, moet dat m.i. geen speerpunt van beleid zijn, en helemaal niet als dat gepaard gaat met bezuinigingen.

                  In de FT van vandaag staat een pleidooi voor het scheiden van Noord-Europa van Zuid-Europa. Het artikel eindigt met de toepasselijk uitspraak Better an end with horror than horror without an end.

                  Als de eurozone toch uit elkaar valt, dan liever dat iedereen monetaire soevereiniteit herstelt.

                  Als er Nederlandse miljarden naar het ESF fonds gaan zal eerst de rente omhoog moeten. Anders wordt de rekening volstrekt onbetaalbaar.

                  Die snap ik niet? Rente omhoog om EFSF/ESM betaalbaar te maken??

                  Volgens de bankenlobby moeten de banken in Spanje voor 200 a 300 miljoen afschrijven.

                  200-300 miljard. Scheelt een factor 1000 ;-)


                • pieter Says:

                  Hallo Remco. Die snap ik niet? Rente omhoog om EFSF/ESM betaalbaar te maken?
                  Begin 2009 mocht de ING van Kok haar giftige alt a hypothekenportefeuille van Bos/De jager tegen een discount van 10% overdoen aan de nederlandse overheid i.c. belastingbetaler. Op t.v. wist Wellink van DNB te vertellen dat de overheid bij deze transactie 70% kans op winst zou maken. Dit was uiteraard gelogen, omdat in het voorjaar van 2008 al twee grote vrije markttransacties van alt A hypotheken hadden plaatsgevonden tegen een discount van 35%. Wellink zal dit ongetwijfeld geweten hebben of anders hebben moeten weten, maar hie3ld zich onwetend. Inmiddels weten we dat de huizenprijzen in de USA sinds de kredietcrisis met 40% zijn gedaald. dat is vier keer zoveel als wellink had voorspeld. Twee jaar na deze transactie wist minister De Jager in de Tweede kamer te vertellen dat de overheid winst had gemaakt op deze transactie. Ook hij weet wel beter of zou beter moeten weten. De winst van De Jager bestaat uit rente plus vervroegde aflossingen op de beste woningen. Er is dus tijdelijk sprake van een positieve cash flow, maar geen winst. Vorig jaar bestond de resterende alt-A portefeuille nog uit 14 miljard aan niet vervroegd afgeloste hypotheken op de slechte woningen. Die staan tegen historische aanschafwaarde in de beoken. De werkelijke marktwaarde zal waarschijnlijk niet meer zijn dan 7 miljard. Tel uit je winst.
                  Een vergelijkbare ontwikkeling dreigt zich nu voor te doen bij het herkapitaliseren van de Spaanse banken. (Hoort de ING daar met haar omvangrijke Spaanse uitzettingen ook bij?)  Volgens de bankenlobby zouden de Spaanse banken ruim 200 miljard moeten afschrijven op hun onroerend goed. Is dit een realistische schatting als je weet dat er ruim 2 miljoen onverkochte nieuwe woningen boven de Spaanse markt hangen en dat de economie krimpt? Bij de introductie van de Euro kampte Spanje al met een hoge leegstand, maar door de halvering van de Euro nam de vraag in korte tijd sterk toe, waardoor de huizenprijzen binnen een paar jaar verdubbelden. Banken waren bereid om deze speculatieve boom te financieren en zodoende op korte termijn forse winsten te maken. In Spanje werden op een bevolking van 40 miljoen inwoners meer dan 1 miljoen woningen per jaar gebouwd. In Nederland waren dat er ongeveer 100.000 op een bevolking van 16 miljoen inwoners. In Spanje werden per hoofd van de bevolking dus ruim vier keer zoveel woningen gebouwd als in Nederland. Banken die daaraan hebben meegewerkt wisten of konden weten dat ze op een speculatieve bubbel zaten.
                  De vraag is nu of die 200 miljard realistisch is. Mijn verwachting is dat 800 miljard (dus vier keer zoveel) dichter bij de waarheid ligt dan de genoemde 200 miljard.
                  Om de Spaanse banken (en de ING) te dwingen om meer af te schrijven op hun Spaanse onroerend goed is noodzakelijk dat eerst de rente wordt verhoogd en pas daarna over te gaan tot herkapitalisatie. Dezelfde suggestie kun je ook vinden in het artikel in de FT. Finland heeft in december 1993 de Skop bank en nog een andere bank eerst failliet verklaard en daarna het onroerend goed overgenomen. De Spaanse overheid probeert een faillissement van haar banken te voorkomen en lijkt aan te sturen op een ING oplossing. D.w.z. vier keer minder afschrijven dan volgens de markt nodig is en op die manier de Europese belastingbetaler een oor aannaaien. Ze worden daarbij geholpen door Goldman Sachs (de vroegere baas van Draghi en Monti en de adviseur van de Grieken)  Overigens is een stijging van de reële rente op termijn onvermijdelijk. Als dit niet gebeurt door een hogere nominale rente zal dit (vergelijk Japan nu) gebeuren via deflatie.

            • Pieter Says:

              Zonder een hogere reële rente loopt de weg dood en blijft de economische stagnatie aanhouden. Lonen en overheidsuitgaven zullen steeds verder moeten worden verlaagd. Hierdoor groeit het zwarte circuit en wordt het omkopen van ambtenaren steeds goedkoper. De maffia zal groeien. De te verwachten daling van de Westerse bevolking vraagt om monetair en economisch beleid dat afgestemd is op historische omslag. Dat beleid ontbreekt totaal. De Westerse wereld gaat van het steeds verder uitbreiden van de kapitaalgoederenvoorraad naar het vernieuwen van de kapitaalgoederenvoorraad. Dit betekent een verschuiving van kwantiteit naar kwaliteit. Het concurreren op prijs met China en India middels een kunstmatig lage wisselkoers en een kunstmatig lage lange reële rente is uitzichtsloos. Iedereen kan toch zien dat landen met een harde munt zoals Japan, Duitsland en Zwitserland, maar ook Singapore het veel beter hebben gedaan dan landen met een zwakke munt, zoals de USA en de UK. Het pleidooi voor eurobonds is een pleidooi voor een zwakke munt, lagere besparingen, lagere investeringen, een stagnerende economische groei en een groei van de maffia en de corruptie. Kortom eurobonds leidt tot Europese verpaupering. Hoe kunnen Nederlandse parlementariërs hier vóór zijn?
              Ken uw geschiedenis. Egmond en Hoorne zijn op de groote markt in Brussel onthoofd omdat zij samen met Oranje in de Staten Generaal een geplande belastingverhoging van Phillips de Tweede hebben tegengehouden. Zo is Nederland onstaan. Het geroofde goud en zilver uit Amerika bleek niet genoeg om de geldhonger van Spanje te stillen. Dat was in 1568 zo en dat is nu nog steeds zo. Het verschil zit hem niet bij de Spanjaarden (samen met de Grieken hebben zij het meest geprofiteerd van de Euro en de Duitsers het minst), maar bij de Nederlanders. Toen waren er Nederlanders die niet bereid waren om zich te laten kaalplukken door de Spanjaarden, maar nu wordt Nederland geregeerd door de maffiamaatjes van Kelder (zoals Rutte, Bolkestein en de Kunduzcoalitie), die notabene steun krijgen van Samson. Zij zijn uit vrije wil bereid om meer belasting te gaan betalen om de rente op een kunstmatig laag niveau te houden. Door de lage rente zal de Europese economie en vooral de Nederlandse economie blijvend gaan stagneren. Nederland is immers het enige Euroland dat over een enorm pensioenvermogen beschikt. Een kunstmatig lage rente leidt tot het korten van de Nederlandse pensioenen en niet tot het korten van de Duitse, Franse of Spaanse pensioenen. De andere Europese landen  hanteren immers een omslagstelsel voor hun pensioenen.
              Toen ik vroeger biologie studeerde heb ik geleerd dat dieren en planten in tijden van sterke verandering beter klein en flexibel kunnen zijn dan groot en log. De Dino´s zijn na de meteorietinslag op Yucatan uitgestorven. Van de grote dieren hebben alleen een paar middelgrote aaseters (de maffia), zoals de krokodil en de varaan de klap weten te overleven. Door het uitsterven van de grote dieren ontstonden er nieuwe kansen voor de kleine dieren (waaronder de voorloper van de mens). De les is dat je in tijden van grote verandering beter klein en flexibel kunt zijn dan groot en log. Als de snel naderende orkaan van een dalende Westerse bevolking straks over Europa gaat razen is je geld het veiligst in kleine flexibele landen buiten de Eurozone.

              Reply

    • Remco Schrijvers Says:

      Ik ga later vandaag proberen aan deze site te werken, maar kort antwoord tussendoor:

      Ik weet niet precies waar je op doelt betreffende ESM, maar heb sterk het vermoeden dat het niet klopt. Zie dit artikel met geupdate links naar verdrag etc: http://www.money-for-nothing.nl/macro-economie/het-european-stability-mechanism-esm-en-haar-voorlopers

      Zie daar ook mijn reactie op Robert vd Heuvel, die wellicht eenzelfde vragen heeft als jij.

      Er doen volgens mij veel misvattingen de ronde rond het ESM. Als je twijfelt is het altijd het best om zelf het verdrag door te lezen.

      Reply

        • Jeroen Says:

          Remco,

          Ik bedoel deze column van Sassen van Elsloo:

          http://www.telegraaf.nl/dft/goeroes/alexandersassenvanelsloo/12068320/__Stem_nee___.html

          En dit filmpje:

          http://www.youtube.com/watch?v=r8aNTUq3o1M

          Ik heb de exacte tekst van het ESM (nog) niet gelezen, uit bovenstaand artikel en het filmpje komt echter naar voren dat het democratisch gehalte van dit orgaan op zijn minst te wensen overlaat.

             
                
               

          Reply

          • Remco Schrijvers Says:

            Betreffende eerste punt (ophoging fonds):

            Verdrag: http://www.european-council.europa.eu/media/582311/05-tesm2.en12.pdf

            “Mutual agreement” (unanimiteit) vd Board of Governors is (o.a.) noodzakelijk voor (artikel 6):

            6. The Board of Governors shall take the following decisions by mutual agreement:

            (a) to cancel the emergency reserve fund and transfer its content back to the reserve fund and/or paid-in capital, in accordance with Article 4(4);
            (b) to issue new shares on terms other than at par, in accordance with Article 8(2);
            (c) to make the capital calls, in accordance with Article 9(1);

            (d) to change the authorised capital stock and adapt the maximum lending volume of the ESM, in accordance with Article 10(1);
            (e) to take into account a possible update of the key for the subscription of the ECB capital, in accordance with Article 11(3), and the changes to be made to Annex I in accordance with Article 11(6);
            (f) to provide stability support by the ESM, including the economic policy conditionality as stated in the memorandum of understanding referred to in Article 13(3), and to establish the choice of instruments and the financial terms and conditions, in accordance with Articles 12 to 18;
            (g) to give a mandate to the European Commission to negotiate, in liaison with the ECB, the economic policy conditionality attached to each financial assistance, in accordance with Article 13(3);
            (h) to change the pricing policy and pricing guideline for financial assistance, in accordance with

            Board of Governors:

            1. Each ESM Member shall appoint a Governor and an alternate Governor. Such appointments are revocable at any time. The Governor shall be a member of the government of that ESM Member who has responsibility for finance. The alternate Governor shall have full power to act on behalf of the Governor when the latter is not present.

            Ofwel, de Nederlandse minister van Financien, als lid vd Board of Governors, kan additionele kapitaalstortingen voorkomen, aangezien unanimiteit noodzakelijk is voor die beslissing.

            Ik vind het punt van Sassen van Elsloo dat het geld binnen 7 dagen moet worden overgemaakt niet problematisch…dat is het hele idee achter het ESM (dat het een zelfstandige instantie is met paid-in capital; om juist het probleem waarmee het EFSF kampte (garanties) te voorkomen).

            Mbt immuniteit:

            7. The Board of Governors shall take the following decisions by qualified majority:

            (k) to waive the immunity of the Chairperson of the Board of Governors, a Governor, alternate Governor, Director, alternate Director or the Managing Director, in accordance with Article 35(2);

            Artikel 35(2):

            Immunities of persons

            1. In the interest of the ESM, the Chairperson of the Board of Governors, Governors, alternate Governors, Directors, alternate Directors, as well as the Managing Director and other staff members shall be immune from legal proceedings with respect to acts performed by them in their official capacity and shall enjoy inviolability in respect of their official papers and documents.

            2. The Board of Governors may waive to such extent and upon such conditions as it determines any of the immunities conferred under this Article in respect of the Chairperson of the Board of Governors, a Governor, an alternate Governor, a Director, an alternate Director or the Managing Director.

            3. The Managing Director may waive any such immunity in respect of any member of the staff of the ESM other than himself or herself.

            Dus immuniteit kan worden opgeheven door de Board of Governors mbt personen (door 80% meerderheid).

            Mbt tot ESM als institutie:

            The ESM, its property, funding and assets, wherever located and by whomsoever held, shall enjoy immunity from every form of judicial process except to the extent that the ESM expressly waives its immunity for the purpose of any proceedings or by the terms of any contract, including the documentation of the funding instruments.

            Volgens mij is dit niet anders dan de immuniteit die bijv het IMF geniet, via bijv International Organizations Immunity Act (IOIA), 22 U.S.C. 881 (Zie http://opiniojuris.org/2011/05/15/what-kind-of-immunity-does-the-imf-managing-director-have/):

            (b) Representatives of foreign governments in or to international organizations and officers and employees of such organizations shall be immune from suit and legal process relating to acts performed by them in their official capacity and falling within their functions as such representatives, officers, or employees except insofar as such immunity may be waived by the foreign government or international organization concerned.

            Of je daar voor of tegen bent is je eigen afweging, maar het ESM lijkt mij, als internationaal instituut, niet echt verschillend tov andere instituties.


            Reply

  4. Anoniem Says:

    Van nu af gaan gaat niemand meer failliet (mits groot genoeg). Al moeten we alle schulden opkopen (en collectiviseren) met noodfondsen of verbergen op de balans van de ECB. Bij zo’n streven past natuurlijk geen hoge rente.

    Reply

Leave a Reply