Ik had me voorgenomen om zo min mogelijk te schrijven over politici. Met name omdat er vele belangrijkere zaken zijn. Deze site is vooral bedoeld om informatie te delen over het monetaire systeem en inzichtelijk te maken wat de betekenis hiervan is op economie en maatschappij. Dat moet voorop staan en die discussie moet niet vertroebeld worden door politieke meningen.
Maar soms komt er een politicus langs die iets zegt of doet wat zo niet te bevatten is, dat het onmogelijk is dit voorbij te laten gaan. Ditmaal was het De Jager. Degene die onder andere het Nederlandse beleid bepaalt inzake de Eurocrisis. Iemand die dus beter zou moeten weten.
Luister naar het radio-interview van de NOS met De Jager (het begint interessant te worden rond 1:30):
http://nos.nl/audio/333588-de-jager-griekenland-moet-een-tandje-beter.html
De interviewer leidt de reactie van De Jager in met de constatering dat meer en meer economen er bewust van worden dat eindeloze bezuinigingen leiden tot meer economische malaise en verminderde fiscale houdbaarheid.
“Maar De Jager kan niet veel met die kritiek.”
De Jager: “Nou ja, kijk, je hebt altijd … uhhhh … studeerkamerwetenschappers zal ik maar zeggen, en je hebt de financiële markten. En om geld op te halen heb je niet zo heel veel aan die studeerwetenschappers, want die zijn meestal niet zo heel erg rijk. Dus je hebt toch de financiële markten nodig om, uh uh, je schuld te financieren (** gelach op de achtergrond **). En … uhm … ze zeggen wel dat ze alles kunnen voorspellen, maar daar hebben ze in ieder geval nog niet veel mee verdiend. De financiële markten vertellen ons heel duidelijk, maar ook mijn eigen leer en overigens ook heel veel andere deskundigen hoor … je hebt economen aan alle kanten, soorten en maten … ook heel veel economen zeggen gewoon heel duidelijk: “Moet je eens luisteren, er is maar een manier om uit zo’n crisis te komen, en dat is gewoon een heel totaal pakket aan verschillende elementen: van noodfonds, van structurele hervormingen en van ook afspraken naar de toekomst toe van hoe voorkom je dat in een Eurozone, in een monetaire unie, van 17 totaal verschillende landen, met 17 verschillende regeringen, dat het weer niet zo enorm ontspoort als dat het is gebeurd.”
Ik weet eigenlijk niet waar ik moet beginnen.
Als dit een grap is, dan is deze zo misplaatst dat mijn haren er recht van overeind gaan staan. De consequenties van een juist/onjuist economisch beleid beïnvloeden de levens van miljoenen mensen in de Eurozone (met name aan de onderkant van de samenleving, bijvoorbeeld degenen die werkloos zijn).
Om een grap te maken dat we beter kunnen luisteren naar rijke mensen in plaats van mensen die hun werktijd wijden aan het ontrafelen van correct economisch beleid … geen woorden voor.
Bedoelt De Jager dan werkelijk dat meer gewicht moet worden gegeven aan de argumenten van degenen die ‘rijk zijn geworden op de financiële markten’? Grote spelers op de financiële markten, die daar ‘rijk mee zijn geworden’, zijn met name de grote (zaken)banken, hedgefunds, en ga zo maar door. Spelers die duidelijk een belang hebben. En ook spelers die pleitten voor bijvoorbeeld deregulatie wat heeft geleid tot de excessen zoals die op de Amerikaanse huizenmarkt.
Deze spelers, handelend vanuit winstoogmerk, waarbij maatschappelijke belangen ondergeschikt zijn, hebben invloed in de Eurozone, omdat we ze die invloed hebben gegeven. Doordat landen de soevereiniteit over hun munt hebben opgegeven, maar nog in hoge mate autonoom zijn op fiscaal gebied, zijn de lidstaten feitelijk currency users geworden.
Zal De Jager zich ooit hebben afgevraagd waarom landen als de V.S. en Japan totaal geen problemen hebben met de herfinanciering van de schuld? Geen last hebben van hoge rentes?
Zoals vaak op deze site is uitgelegd: het verschil zit hem in het feit dat die landen soevereiniteit hebben over de eigen munt.* Er is geen kredietrisico op obligaties uit die landen; ze kunnen altijd aan hun betalingsverplichtingen voldoen omdat de overheid van die landen de monopolie heeft over haar eigen munt.
Door de Europese muntunie in te richten zoals die nu is, zijn lidstaten inderdaad afhankelijk van de ‘financiële markten’ om hun tekorten te financieren. De Eurozone is in dat opzicht meer als een goudstandaard dan een puur fiat systeem. Met alle nadelen van dien.
De Europese lidstaten zijn hierdoor het schoothondje van speculanten geworden. In tegenstelling tot landen als de V.S. In de V.S. kan de Fed effectief zelfs de lange termijn rente stellen, door middel van het (ongelimiteerd) opkopen van obligaties tegen die vastgestelde prijs. Dit doet zij niet, maar dit zou ze operationeel prima kunnen. Dit proces is ook niet inflatoir, zoals velen vrezen. Ofwel, in de V.S. zijn obligatiebeleggers veelal het schoothondje van de Fed.
Het feit dat De Jager zich liever laat leiden door de mensen die ‘rijk zijn geworden op de financiële markten’, is dus puur een keuze van onze politici geweest.
Verder begint zelfs het IMF, het toonbeeld van het alles-oplossen-door-te-bezuinigen-beleid, terug te komen op deze visie en begint het IMF in te zien dat bezuinigingen tijdens een recessie leiden tot een verdieping van die recessie. Gekke studeerkamerwetenschappers zijn het.
Simpele macro-economische theorie maakt de consequenties van overheidsbeleid op de bredere economie duidelijk. Verder is er veel empirisch bewijs, dat bezuinigingen in een recessie niet leiden tot herstel via het gewenste ‘vertrouwenskanaal’. Dit vereist namelijk dat de private sector weer schulden op zich neemt (overheidtekort = private sector overschot + tekort lopende rekening). Zal de private sector nu daadwerkelijk minder netto gaan sparen, terwijl de werkloosheid oploopt en de economie in recessie verkeerd? Ach ja, studeerkamer-retoriek.
Nu wil ik helemaal niet zeggen dat het hebben van een begrotingstekort de oplossing voor alles biedt. Natuurlijk niet. Maar dit is dan ook een veel te simplistische karakterisering van de “Keynesiaanse positie” (voor de duidelijkheid: ik beschouw mezelf niet als Keynesiaan).
De Jager heeft op een punt gelijk: de oplossing wordt bereikt door een pakket aan maatregelen. Alleen niet door het pakket aan maatregelen dat hij in zijn hoofd heeft zitten. En om dan de andere positie op een zeer arrogante manier weg te zetten als “studeerkamerwetenschap”, terwijl de Eurozone in recessie dreigt te vallen en werkloosheid in de Eurolanden tot ongekende hoogtes is gestegen, is voor mij onbegrijpelijk.
Laten we alstublieft van onze fouten leren en niet een systeem inrichten waardoor we gedicteerd worden door de financiële markten. Nee tegen dit nieuwe radicale midden.
* En opereren onder flexibele wisselkoersen en geen noemenswaardige schuld hebben in buitenlandse valuta.
24 januari 2012 at 16:32
Ongelooflijk, dit soort politici. Hulde voor je stuk.
24 januari 2012 at 23:57
“studeerkamergeleerden die er iig niet veel mee verdiend hebben”, de afschuwelijke minachting die eruit spreekt voor mensen die ook nog iets anders aan hun hoofd hebben dan hun banksaldo. Ook erg verontrustend dat personen die mee moeten beslissen over cruciale vraagstukken, een duidelijk anti-intellectualisme uitdragen. Wat de Jager in zijn positie zou moeten doen is zich helemaal suf lezen over historische economische vergelijkbare voorbeelden (bv. Japanse crisis, of de Latijns Amerikaanse schuldencrisis), ipv zich zo laatdunkend uit te laten over de mensen bij wie hij juist advies zou moeten inwinnen.
Hoop dat zijn achterban masaal van haar geloof afvalt. Die pastoors en geestelijken weten het allemaal zo goed, maar een behoorlijk inkomen hebben ze er nooit mee verdiend. Mijn god wat een patjepeeer.
25 januari 2012 at 10:01
100% mee eens.
Volgens mij zou een goed politicus, en helemaal een minister, niet per se een expert op het vakgebied hoeven te zijn (hoewel het helpt), maar moet hij/zij gefundeerde, correcte afwegingen kunnen maken op basis van de immense kennis/resources die door het ministerie kunnen worden ingeschakeld. Ofwel, de minister moet een afweging maken tussen de diverse analyses op basis van alle informatie die hem wordt geboden.
Om dit goed te kunnen doen is het noodzakelijk ook daadwerkelijk alle visies onder ogen te zien en af te wegen! Het dogmatisch wegwuiven van een tegengestelde visie is juist wat een slecht politicus/minister karakteriseert.
Als ik minister was geweest, dan was ik ~3 jaar geleden, toen duidelijk was dat de Eurozone haar grootste test tegemoet ging na het vallen van Lehman en de daaropvolgende nationalisaties, begonnen met groot onderzoek binnen het departement naar diverse scenario’s, hoe acties geïmplementeerd kunnen worden, en wat de consequenties zouden zijn. Bijv.: ik zou haast hebben gemaakt met een (nood) herstructureringsregime voor banken, zodat ik niet gedwongen zou zijn te nationaliseren in het ergste geval. Ik zou laten onderzoeken wat de juridische, economische en maatschappelijke consequenties zouden zijn van uittreden. En welke maatregelen genomen zouden kunnen worden om de nadelige consequenties te mitigeren.
Onderzoek naar wat nodig is om de Eurocrisis te stoppen binnen het kader van de Eurozone; vanuit verschillende hoeken bekeken! Wat politiek haalbaar is, en wat de consequenties zouden zijn van een “stalemate”. En ga zo maar door.
Als dit uit zou lekken, dan zou er nog geen ramp zijn omdat dit gewoon standaard protocol zou zijn voor het ministerie! Bij zulke situaties met een potentieel enorme impact, moeten ‘tail-risk events’ altijd worden geëvalueerd.
Maar nee, De Jager heeft tijden volgehouden dat er geen plan B is, Griekenland een land van profiteurs was, er geen soevereiniteitsoverdracht naar Brussel zal komen, etc. Als je het proces uit handen wilt laten glippen en weerwil wilt creëren, dan is dat de manier.
Dogmatisme is de slechtste manier om voor dit zeer gecompliceerde probleem een oplossing te vinden.
24 januari 2012 at 21:54
Inderdaad goed artikel. Dank. Zal het verspreiden.
25 januari 2012 at 09:59
Prima stuk. Hulde.
Jammer dat ik de zo weinig tijd heb, ik moet mijn hoofd boven water zien te houden in Spanje (heb een bedrijfje in foto-audiovisuals). Ik beschouw mezelf dus als een echte Spanje “ervaringsdeskundige” en ik kan je zeggen dat wat hier gebeurt alle ethische beginselen tart die we pakweg de laatste honderd jaar in Europa hebben opgebouwd.
In mijn visie kampt de “Spaanse geest” met het probleem, zoals ik het noem, van de “Poder” (macht). Wie de macht heeft bepaalt. Op het arrogante af. Weinig overleg, geen zoeken naar win-win oplossingen. Je hebt maar te luisteren.
Dat heeft ook veel te maken met hun geschiedenis van de laatste honderden jaren. Ik vraag me af of hier eigenlijk wel een substantiele “Verlichting” is geweest. En alle gevolgen die dat gemis met zich mee heeft gebracht (dictaturen) zijn duidelijk zichtbaar. De “Verlichte” geest is ver te zoeken en de democratie is een farce (zoals in meer landen) en de bevolking laat het apatisch over zich heen komen. Natuurlijk was de jongeren(?)opstand de laatste zomer een duidelijk teken van verzet dat enige hoop gaf. Maar het is in de kiem gesmoord.
Spanje (Catalunya) heeft zich diep in de schulden gestoken, hebben een gigantisch bureaucratisch systeem opgezet, waarschijnlijk om aan de Europese Unie eisen te voldoen.
Ik noem bvb de arbeidsbureau´s die hier (Catalunya) redelijk goed georganiseerd zijn, dwz veel info maar ook veel papierwerk. Prima om de juiste mensen op de juiste plek te krijgen. Ik beschouw dit soort instanties als smeerolie voor de industrie/economie. Alleen jammer dat er geen (veel te weinig) industrie (werk) is. Daar is amper in geinvesteerd, want niet in direct belang van de politici die in dit soort organisaties toch hun leuke baantjes moeten halen.
Met hun lage lonen beleid proberen ze buitenlandse (produktie) bedrijven binnen te halen, maar uiteindelijk werkt dat contraproductief. Het leidt tot weinig innovatie.
Er is veel geld in Spanje gepompt, de welvaart is de laatste 6 a7 jaar behoorlijk gestegen, er zijn veel consumptiegoederen gekocht waar de Noordelijke landen veel profijt van hebben gehad. Maar de Spaanse economie is er niet wezenlijk op vooruit gegaan heb ik de indruk. En nu moet er terug betaald worden. Waarmee? Tomaten? Zon in blik? De bezuinigen stagneren alles. Elke dag is het weer wat minder. En morgen zijn de gekochte spullen kapot. Maar de “schuld” en de rente blijven.
De problemen zijn hier groot, maar het dieptepunt is m.i. nog (lang) niet bereikt.
Maar goed, dit is niet de plek om hierover uit te wijden.
De economische analyses en het commentaar hierop kan ik in grote lijnen wel volgen maar ik heb behoorlijk wat moeite als ik het voor anderen hier moet reproduceren.
Dit artikel van Remco om een politicus met zijn “visie” onder de loep te nemen juich ik toe, maar ik zie ook de gevaren, en begrijp Remco´s terughoudendheid hierin.
Toch moet het gebeuren.
Misschien moeten de “huiskamergeleerden” hun huis maar eens uitkomen en met de vuist op tafel slaan (grapje).
Herman
25 januari 2012 at 10:19
Hoi Herman,
Je zegt dat dit niet de plek is om teveel uit te wijden over de problemen van Spanje die je aan de lijve ondervindt en hoe je de toekomst ziet… ik hoop juist dat dit wel de plek is.
Ik, en ik denk velen met mij, vinden dit soort verhalen juist interessant, omdat het een perspectief geeft wat de werkelijke consequenties kunnen zijn van vaak abstract beleid. Economen en politici moeten ‘door de cijfers heen kunnen kijken’ en beseffen wat de voor- en nadelen zijn voor de mensen die de consequenties van het beleid ondervinden. Verhalen als in je reactie geven dit perspectief.
Dus schroom aub niet dit soort verhalen te posten. In een zo’n divers Europa is een inkijk in hoe het in andere landen werkt zeer gewenst!
29 januari 2012 at 14:11
@Remco
Ik heb op Zerohedge meerdere Amerikanen gehoord over de “inflatie” die door de overheid wordt weergegeven (het CPI cijfer) en de realiteit. De realiteit is dat de 1 gallon verpakkingen langzaamaan verdwijnen en voor dezelfde prijs terug komen voor 1/2 gallon pakken met hogere prijzen. M.a.w. de prijzen stijgen niet maar de inhoud van de pakken worden kleiner.
Dit om de illusie van lage inflatie aan te houden, al hoewel er steeds meer Amerikanen hier zich tegen verzetten door hun tuin te gebruiken om groeten te verbouwen.
Elke munt wordt tegenwoordig in de wereld niet gecreëerd, maar in de wereld geleend. Er moet dus een groei zijn van geld anders komen er problemen. Een kleine krimp in 2008/2009 en de wereld ging bijna ten onder. Dit is het onderliggende probleem van dit systeem en dit systeem zal hoogstwaarschijnlijk vallen met een bloederig oorlog om grondstoffen (omdat daar ook een tekort aan is).
1 ding is zeker, het beleid dat door een politici op papier is gezet, is het papier nog niet eens waard.
2 februari 2012 at 14:36
Hoofdsom + Rente = SCHULD
De schud kan NIET worden terug betaald uit alleen de Hoofdsom.
De resultaten zien we overal om ons heen. Regeleringen kunnen dit terminale proces slechts vertragen.